Totemizm
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 512-b. — ziyouz.com
Totemizm (Şim. Amerika indeyetslarining ojibve qabilasi tilidagi «ototem» — «uning uruği» sözidan) — ibtidoiy diniy e'tiqodlarning ilk şakllaridan biri. U kişilarning ma'lum guruhi bilan hayvon va ösimliklarning muayyan turlari (ba'zan tabiat hodisalari, jonsiz narsalar) örtasida ğayritabiiy aloqa, qonqarindoşlik bor degan ztiqodga asoslanadi. Hayvonlar, ösimliklar, jonsiz predmetlar totem hisoblangan. Totemlar (köpinça hayvonlar) ov qilinmagan, öldirilmagan, göşti yeyilmagan, ular göyo kişilarning kudratli ximoyaçisi hisoblangan. Qabila, uruğ har bir a'zosining hayoti va farovonligi totemga boğliq deb qaralgan. Ular öz totemini karindoşi, akasi, otasi, dösti deb hisoblagan. Har bir kabila, uruğ öz totemining nomi bilan atalgan. Totemistik e'tiqod va marosimlar muayyan körinişda köp xalqlarda, ayniqsa, Avstraliyadagi qabilalarda saqlanib qolgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОТЕМИЗМ (Шим. Америка индеецларининг ожибве қабиласи тилидаги «ототем» — «унинг уруғи» сўзидан) — ибтидоий диний эътиқодларнинг илк шаклларидан бири. У кишиларнинг маълум гуруҳи билан ҳайвон ва ўсимликларнинг муайян турлари (баъзан табиат ҳодисалари, жонсиз нарсалар) ўртасида ғайритабиий алоқа, қонқариндошлик бор деган зьтиқодга асосланади. Ҳайвонлар, ўсимликлар, жонсиз предметлар тотем ҳисобланган. Тотемлар (кўпинча ҳайвонлар) ов қилинмаган, ўлдирилмаган, гўшти ейилмаган, улар гўё кишиларнинг кудратли химоячиси ҳисобланган. Қабила, уруғ ҳар бир аъзосининг ҳаёти ва фаровонлиги тотемга боғлиқ деб қаралган. Улар ўз тотемини кариндоши, акаси, отаси, дўсти деб ҳисоблаган. Ҳар бир кабила, уруғ ўз тотемининг номи билан аталган. Тотемистик эътиқод ва маросимлар муайян кўринишда кўп халқларда, айниқса, Австралиядаги қабилаларда сақланиб қолган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.