«Tötinoma»
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 853-b. — ziyouz.com
«Tötinoma» — Şarq xalklari orasida keng tarqalgan axloqiyestetik mavzudagi asar. Hindistonda sanskrit tilida xalq oğzaki ijodi asosida yaratilgan. Unda tötiquşning şahzoda Maymun va uning xotini Xujasta haqidagi ibratli hikoyalari majoziy şaklda badiiy aks ettiriladi. Asar avvalo hindlar orasitğ da «Şukasaptati» («Tötining yetmiş hikoyasi») nomi bn maşhur bölgan. Ziyo Naxşabiy «Tötinoma» nomi bn forstojik tiliga tarjima qilgan (1330). Asarda, asosan Maymun, Xujasta va Tötilarning özaro munosabatlari misolida odoblilik, yaxşilik, vafodorlik kabi insoniy fazilatlar ardoqlangan, yomonlik, takabburlik, bevafolik, makkorlik qoralangan. «T.» 52 hikoyadan iborat. Uning bir qança variantlari yaratilgan: Hindistonda Muhammad' Qodiriy (17 —18-a.lar) asarning forsça, Latifiy (19-a. 1yarmi) özbekça nusxasini yaratdilar (Özbekiston FA Şarqşunoslik intida saqlanadi). Şu davrda Mulla Qurbon Xiromiy Ziyo Naxşabiy asarini özbek tilida şe'riy yölda yozib çiqqan. «T.» fors, ingliz, nemis, fransuz, rus va b. tillarga ham tarjima qilingan. Özbek tilida bir neça bor naşr etilgan.
Naşri: Tötinoma (Hind ertaklaridan), 2naşri, T., 1962.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«ТЎТИНОМА» — Шарқ халклари орасида кенг тарқалган ахлоқийэстетик мавзудаги асар. Ҳиндистонда санскрит тилида халқ оғзаки ижоди асосида яратилган. Унда тўтиқушнинг шаҳзода Маймун ва унинг хотини Хужаста ҳақидаги ибратли ҳикоялари мажозий шаклда бадиий акс эттирилади. Асар аввало ҳиндлар орасиtғ да «Шукасаптати» («Тўтининг етмиш ҳикояси») номи бн машҳур бўлган. Зиё Нахшабий «Тўтинома» номи бн форстожик тилига таржима қилган (1330). Асарда, асосан Маймун, Хужаста ва Тўтиларнинг ўзаро муносабатлари мисолида одоблилик, яхшилик, вафодорлик каби инсоний фазилатлар ардоқланган, ёмонлик, такаббурлик, бевафолик, маккорлик қораланган. «Т.» 52 ҳикоядан иборат. Унинг бир қанча вариантлари яратилган: Ҳиндистонда Муҳаммад’ Қодирий (17 —18-а.лар) асарнинг форсча, Латифий (19-а. 1ярми) ўзбекча нусхасини яратдилар (Ўзбекистон ФА Шарқшунослик интида сақланади). Шу даврда Мулла Қурбон Хиромий Зиё Нахшабий асарини ўзбек тилида шеърий йўлда ёзиб чиққан. «Т.» форс, инглиз, немис, француз, рус ва б. тилларга ҳам таржима қилинган. Ўзбек тилида бир неча бор нашр этилган.
Нашри: Тўтинома (Ҳинд эртакларидан), 2нашри, Т., 1962.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.