Tovon tölaş
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 434-b. — ziyouz.com
Tovon tölaş — fuqaroning xayoti, soğliği yoki molmulkiga yetkazilgan moddiy ziyonni yoxud uning öziga yetkazilgan ma'naviy zararnnnt örnini qoplaş. T.t. va zararin qoplaş iboralari Özbekiston Respublikasi FKda deyarli bir xil ma'noda qöllaniladi. Ayni vaqtda şuni ham e'tirof etiş lozimki, zararni qoplaş tuşunçasi tovon tölaş tuşunçasidan kengrokdir. FKning 1033moddasida zararning örnini qoplaş zararni asliça (natura şaklida) qoplaş (ya'ni, zararlangan, şikastlangan aşyo örniga xuddi öşanday turdagi va sifatdagi aşyoni takdim etiş, şikastlangan aşyoni tuzatib beriş va h.k.) yoxud yetkazilgan zararni tölaş (pul bilan) körinişida bölişi mumkinligi körsatilgan. T.t. kontributsiya ma'nosida ham işlatiladi (ya'ni, özaro uruşda mağlub davlatning ğolib davlatga T.t. i). Ba'zi adabiyotlarda T.t. yetkazilgan zarar mikdorini, hajmini ölçaş imkoni bölmaganda sud tomonidan belgilangan yoxud jabrlanuvçi va huquqbuzar örtasida kelişuv asosida tayinlanadigan, huquqbuzar tomonidan jabrlanuvçiga tölanadigan tölov ma'nosida ham qöllaniladi. T.t. mikdorini belgilaş, özgartiriş usullari, mezonlari, tölovni amalga oşiriş tartibi FKning 57bobi («Zarar yetkazişdan kelib çikadigan majburiyatlarni tartibga soluvçi normalar»)da belgilab qöyilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОВОН ТЎЛАШ — фуқаронинг хаёти, соғлиғи ёки молмулкига етказилган моддий зиённи ёхуд унинг ўзига етказилган маънавий зарарнннт ўрнини қоплаш. Т.т. ва зарарин қоплаш иборалари Ўзбекистон Республикаси ФКда деярли бир хил маънода қўлланилади. Айни вақтда шуни ҳам эътироф этиш лозимки, зарарни қоплаш тушунчаси товон тўлаш тушунчасидан кенгрокдир. ФКнинг 1033моддасида зарарнинг ўрнини қоплаш зарарни аслича (натура шаклида) қоплаш (яъни, зарарланган, шикастланган ашё ўрнига худди ўшандай турдаги ва сифатдаги ашёни такдим этиш, шикастланган ашёни тузатиб бериш ва ҳ.к.) ёхуд етказилган зарарни тўлаш (пул билан) кўринишида бўлиши мумкинлиги кўрсатилган. Т.т. контрибуция маъносида ҳам ишлатилади (яъни, ўзаро урушда мағлуб давлатнинг ғолиб давлатга Т.т. и). Баъзи адабиётларда Т.т. етказилган зарар микдорини, ҳажмини ўлчаш имкони бўлмаганда суд томонидан белгиланган ёхуд жабрланувчи ва ҳуқуқбузар ўртасида келишув асосида тайинланадиган, ҳуқуқбузар томонидан жабрланувчига тўланадиган тўлов маъносида ҳам қўлланилади. Т.т. микдорини белгилаш, ўзгартириш усуллари, мезонлари, тўловни амалга ошириш тартиби ФКнинг 57боби («Зарар етказишдан келиб чикадиган мажбуриятларни тартибга солувчи нормалар»)да белгилаб қўйилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.