Toybuğo
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 460-b. — ziyouz.com
Toybuğo TOYBUĞO, Taybuğa — Sibir xonlari sulolasining afsonaviy asosçisi; çingiziylarga mansub bölmagan mahalliy zodagonlardan. 1495 y. şayboniylardan Iboqxon öldirilgaç, «Toybuğo xonadoni»dan çiqqan Mamat (Mahmet) turkiy uluslarning siyosiy ittifoqiga rahbarlik qilgan (q. Sibir xonligi). 16-a.ning 1yarmidaT. sulolasidan bölgan xonlar Qozon xonlari bilan qudaçilik aloqalari örnatganlar. Yodgorxon va Bekbulatxon özlarini Moskva vassallari deb tan olganlar (1555). 1563 y. Sibir taxtini şayboniy Kuçumxon egallaşi bilan T. sulolasi barham topgan. TOILOQ — Samarqand viloyati Toyloq tumanidagi qişloq, tuman markazi. Yaqin t.y. stansiyasi — Samarqand (10 km). Aholisi 8,3 ming kişi (2004). Tumanning asosiy korxonalari T.da joylaşgan. T.dagi 22 işlab çiqariş. korxonasidan 3 tasi yirik korxona (meva, konserva va vino zdlari). Bundan taşqari 2 ta qöşmakorxona (şu jumladan, «Tonigrin» Özbekiston — Rossiya qöşma korxonasi) ham bor.
T.da tuman hokimiyati binosi, 3 umumiy ta'lim maktabi, markaziy kasalxona, markaziy poliklinika, markaziy dorixona va 6 ta şaxsiy dorixona faoliyat körsatadi. Şuningdek, «Savdogarbank», «Xalq banki», «Paxtabank» bölimlari mavjud. Markaziy kutubxona va uning tarmoği, Mustaqillik maydoni, madaniyat va istirohat boği, bolalar sport majmuasi, bolalar va ösmirlar sport maktabi, «Olimpiya zaxiralari» kolleji bor. T.da Özbekiston veterinariya ilmiy tadkiqot inti joylaşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЙБУҒО, Тайбуға — Сибирь хонлари сулоласининг афсонавий асосчиси; чингизийларга мансуб бўлмаган маҳаллий зодагонлардан. 1495 й. шайбонийлардан Ибоқхон ўлдирилгач, «Тойбуғо хонадони»дан чиққан Мамат (Маҳмет) туркий улусларнинг сиёсий иттифоқига раҳбарлик қилган (қ. Сибирь хонлиги). 16-а.нинг 1ярмидаТ. сулоласидан бўлган хонлар Қозон хонлари билан қудачилик алоқалари ўрнатганлар. Ёдгорхон ва Бекбулатхон ўзларини Москва вассаллари деб тан олганлар (1555). 1563 й. Сибирь тахтини шайбоний Кучумхон эгаллаши билан Т. сулоласи барҳам топган. ТОИЛОҚ — Самарқанд вилояти Тойлоқ туманидаги қишлоқ, туман маркази. Яқин т.й. станцияси — Самарқанд (10 км). Аҳолиси 8,3 минг киши (2004). Туманнинг асосий корхоналари Т.да жойлашган. Т.даги 22 ишлаб чиқариш. корхонасидан 3 таси йирик корхона (мева, консерва ва вино здлари). Бундан ташқари 2 та қўшмакорхона (шу жумладан, «Тонигрин» Ўзбекистон — Россия қўшма корхонаси) ҳам бор.
Т.да туман ҳокимияти биноси, 3 умумий таълим мактаби, марказий касалхона, марказий поликлиника, марказий дорихона ва 6 та шахсий дорихона фаолият кўрсатади. Шунингдек, «Савдогарбанк», «Халқ банки», «Пахтабанк» бўлимлари мавжуд. Марказий кутубхона ва унинг тармоғи, Мустақиллик майдони, маданият ва истироҳат боғи, болалар спорт мажмуаси, болалар ва ўсмирлар спорт мактаби, «Олимпия захиралари» коллежи бор. Т.да Ўзбекистон ветеринария илмий тадкиқот инти жойлашган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.