Toynbi Arnold Jozef
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 461–462-b. — ziyouz.com
Toynbi Arnold Jozef TOYNBI (Toynbee) Arnold Jozef (1889.14.4, London 1975.22.10, York) — ingliz tarixçisi, faylasuf va sotsiolog. Oliy öquv yurtida öqituvçi va taşqi işlar vazirligida xizmatçi bölib işlaş bilan birga juda köp safarlarga çiqib ibtidoiy jamiyatni örganiş bilan şuğullangan. 1922 y.dan insoniyat madaniyati taraqqiyoti umumiy tarixi ustida işladi. Asosiy asari 12 j.li «Tarix tadqiqoti»ni yaratdi (1934— 61). U bir-birining örniga keluvçi mahalliy sivilizatsiyalar «çarxpalagi» haqidagi nazariyani ilgari surdi: mazkur sivilizatsiyalarning har biri vujudga keliş, ösiş, tanazzulga ketiş va yemiriliş bosqiçlarini ötaydi; ular rivojlanişining harakatlantiruvçi kuçi öz ortidan «loqayd köpçilik»ni ergaştiruvçi «ijodiy elita»dir; insoniyat taraqqiyoti ma'naviy barkamollikda, oddiy animistik e'tikrdlardan universal dinlar orkali kelajakning yagona dini sari böladigan evolyutsiyadadir. T. jamiyatdagi ziddiyat va nizolarga ma'naviy yangilaniş barham beradi, deb hisobladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТОЙНБИ (Toynbee) Арнолд Жозеф (1889.14.4, Лондон 1975.22.10, Йорк) — инглиз тарихчиси, файласуф ва социолог. Олий ўқув юртида ўқитувчи ва ташқи ишлар вазирлигида хизматчи бўлиб ишлаш билан бирга жуда кўп сафарларга чиқиб ибтидоий жамиятни ўрганиш билан шуғулланган. 1922 й.дан инсоният маданияти тараққиёти умумий тарихи устида ишлади. Асосий асари 12 ж.ли «Тарих тадқиқоти»ни яратди (1934— 61). У бир-бирининг ўрнига келувчи маҳаллий цивилизациялар «чархпалаги» ҳақидаги назарияни илгари сурди: мазкур цивилизацияларнинг ҳар бири вужудга келиш, ўсиш, таназзулга кетиш ва емирилиш босқичларини ўтайди; улар ривожланишининг ҳаракатлантирувчи кучи ўз ортидан «лоқайд кўпчилик»ни эргаштирувчи «ижодий элита»дир; инсоният тараққиёти маънавий баркамолликда, оддий анимистик эътикрдлардан универсал динлар оркали келажакнинг ягона дини сари бўладиган эволюциядадир. Т. жамиятдаги зиддият ва низоларга маънавий янгиланиш барҳам беради, деб ҳисоблади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.