Transgressiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 625–626-b. — ziyouz.com
Transgressiya (lot. transgressio — ötiş) — okean, dengiz va köllar suvining quruqlikka bosib kelişi. T.ning kelib çiqişiga yerning tektonik harakatlar natijasida bukilişi va okean (dengiz) suvi sathining kötarilişi sabab böladi. T. jarayonida abraziya röy beradi, suv ostidagi qad. qatlamlar yuvilib ketib, yangi qatlamlar paydo böladi. T. Yer geologik tarixining hamma davrlarida bölib ötgan. Eng yirik T. kembriyning quyi va örta, yuqori devon — quyi karbon, yuqori bör, neogen — törtlamçi davrlarda bölgan. Yer yuzasining sayyoraviy miqyosda egilişi tufayli birinçi marta Örta Osiyoning ança qismi, aynan Özbekiston hududining 70—80% maydoni dengiz suvi ostida qolgan. Transgressiv jinslar foydali qazilma turlariga boy (yana q. Regressiya).
Q.: Regressiya, Regressiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРАНСГРЕССИЯ (лот. transgressio — ўтиш) — океан, денгиз ва кўллар сувининг қуруқликка босиб келиши. Т.нинг келиб чиқишига ернинг тектоник ҳаракатлар натижасида букилиши ва океан (денгиз) суви сатҳининг кўтарилиши сабаб бўлади. Т. жараёнида абразия рўй беради, сув остидаги қад. қатламлар ювилиб кетиб, янги қатламлар пайдо бўлади. Т. Ер геологик тарихининг ҳамма даврларида бўлиб ўтган. Энг йирик Т. кембрийнинг қуйи ва ўрта, юқори девон — қуйи карбон, юқори бўр, неоген — тўртламчи даврларда бўлган. Ер юзасининг сайёравий миқёсда эгилиши туфайли биринчи марта Ўрта Осиёнинг анча қисми, айнан Ўзбекистон ҳудудининг 70—80% майдони денгиз суви остида қолган. Трансгрессив жинслар фойдали қазилма турларига бой (яна қ. Регрессия).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.