Transliteratsiya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 627–628-b. — ziyouz.com
Transliteratsiya (trans... va lot. littera — harf) — bir grafik tizim (alifbo) asosida yozilgan matnlar yoki alohida sözlarni boşqa bir grafik tizim (alifbo) vositalari bilan xdrfmaharf aks ettiriş. Transkripsiyaaln farmi ravişda T. muayyan tilning grafik tizimiga asoslanib iş köradi. Bironbir alifboga asoslanar ekan, T. harflarni şartli qöllaşga, qöşimça hamda diakritik belgilar kiritişga yöl qöyadi. T. dastlab 19-a.da Prussiya ilmiy kutubxonalaridagi lotin, Kirill, arab, hind va b. yozuvli tillarda yozilgan asarlarni yagona katalogga kiritiş ehtiyojidan kelib çiqqan. Uşbu kutubxonalar uçun tuzilgan yöriqnomalar 20-a. da lotinça bölmagan yozuv gizimlarini lotinçaga ögiriş andozasining asosi bölib xizmat qildi. Hoz. T.ga oid tavsiyalar Xalqaro standartlar taşkiloti — ISO (International Standart Organisation) tomonidan işlab çiqiladi. T. özining universalligi tufayli köp tomonlama xalqaro munosabatlarda amaliy masalalarni hal qilişning yagona standarti bölib xizmat qilişi mumkin. T.ni amaliy transkripsiyadan fark,laş kerak. T. xalqaro bölişi mumkin va bölişi kerak, çunki u bironbir milliy alifboga asoslanmaydi, amaliy transkripsiya esa bironbir belgili alifboga, uning harf va harf birikmalarini tegişli imloda qabul qilingan öqiş qoidalariga tayanadi. T. qad. qölyozma yodgorliklar, jahon xalklari tarixi, tili va adabiyotini örganişda muhim ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРАНСЛИТЕРАЦИЯ (транс... ва лот. littera — ҳарф) — бир график тизим (алифбо) асосида ёзилган матнлар ёки алоҳида сўзларни бошқа бир график тизим (алифбо) воситалари билан хдрфмаҳарф акс эттириш. Транскрипцияалн фарми равишда Т. муайян тилнинг график тизимига асосланиб иш кўради. Биронбир алифбога асосланар экан, Т. ҳарфларни шартли қўллашга, қўшимча ҳамда диакритик белгилар киритишга йўл қўяди. Т. дастлаб 19-а.да Пруссия илмий кутубхоналаридаги лотин, Кирилл, араб, ҳинд ва б. ёзувли тилларда ёзилган асарларни ягона каталогга киритиш эҳтиёжидан келиб чиққан. Ушбу кутубхоналар учун тузилган йўриқномалар 20-а. да лотинча бўлмаган ёзув гизимларини лотинчага ўгириш андозасининг асоси бўлиб хизмат қилди. Ҳоз. Т.га оид тавсиялар Халқаро стандартлар ташкилоти — ISO (International Standart Organisation) томонидан ишлаб чиқилади. Т. ўзининг универсаллиги туфайли кўп томонлама халқаро муносабатларда амалий масалаларни ҳал қилишнинг ягона стандарти бўлиб хизмат қилиши мумкин. Т.ни амалий транскрипциядан фарк,лаш керак. Т. халқаро бўлиши мумкин ва бўлиши керак, чунки у биронбир миллий алифбога асосланмайди, амалий транскрипция эса биронбир белгили алифбога, унинг ҳарф ва ҳарф бирикмаларини тегишли имлода қабул қилинган ўқиш қоидаларига таянади. Т. қад. қўлёзма ёдгорликлар, жаҳон халклари тарихи, тили ва адабиётини ўрганишда муҳим аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.