Transmissiv kasalliklar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 630-b. — ziyouz.com
Transmissiv kasalliklar - bemor (yoki bakteriya taşuvçi)dan yoki kasal hayvondan böğimoyokdyugar, mas., qon söruvçilar orqali soğlom kişilarga yuqadigan infeksion kasalliklar. Bu guruhga mansub kasalliklarning qözğatuvçilari soğlom odam organizmiga teri orqali tuşadi va, asosan, qonda böladi. Odatda, terida toşmalar paydo bölişi va mayda tomirlar jarohatlanişi bilan keçadi. Rikketsiozlar T.k.ning katta qismini taşkil etadi. Köpinça ma'lum hududlarda qayd qilinadi va öşa joyning nomi bilan ataladi. T.k. 5 guruhga bölinadi: toşmali terlama guruhi, kana doğli isitmasi guruhi, qizil tanaçali kana isitmasi, pnevmotrop (nafas yöllarini jarohatlaydigan) rikketsiozlar va paroksizmal rikketsiozlar. Kasallik, asosan, bit, burga yoki kanalar çaqqanda yuqadi. Toşmali terlamada odam, boşqasida kalamuş, siçqon va b. kemiruvçi hayvonlar, ayrimlarida yovvoyi va uy hayvonlari hamda quşlar rezervuar hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРАНСМИССИВ КАСАЛЛИКЛАР - бемор (ёки бактерия ташувчи)дан ёки касал ҳайвондан бўғимоёкдюгар, мас., қон сўрувчилар орқали соғлом кишиларга юқадиган инфекцион касалликлар. Бу гуруҳга мансуб касалликларнинг қўзғатувчилари соғлом одам организмига тери орқали тушади ва, асосан, қонда бўлади. Одатда, терида тошмалар пайдо бўлиши ва майда томирлар жароҳатланиши билан кечади. Риккетсиозлар Т.к.нинг катта қисмини ташкил этади. Кўпинча маълум ҳудудларда қайд қилинади ва ўша жойнинг номи билан аталади. Т.к. 5 гуруҳга бўлинади: тошмали терлама гуруҳи, кана доғли иситмаси гуруҳи, қизил таначали кана иситмаси, пневмотроп (нафас йўлларини жароҳатлайдиган) риккетсиозлар ва пароксизмал риккетсиозлар. Касаллик, асосан, бит, бурга ёки каналар чаққанда юқади. Тошмали терламада одам, бошқасида каламуш, сичқон ва б. кемирувчи ҳайвонлар, айримларида ёввойи ва уй ҳайвонлари ҳамда қушлар резервуар ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.