Traxeyalilar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 638-b. — ziyouz.com
Traxeyalilar TRAXEYALILAR, traxeya bilan nafas oluvçilar, çala möylovlilar (Tracheata, Atelocerata) — quruqlikda yoki ikkilamçi suvda yaşovçi böğimoyoqlilar kenja tipi. Birlamçi quruqlikda yaşaşga ötgan halqali çuvalçanglarga öxşaş ajdodlardan kelib çiqqan. Quruqlikda yaşaşga ötgan T. da evolyutsiya natijasida boş bölimi ajralib çiqqan; tana böğimlari va oyoklari ixtisoslaşgan; ular soni doimiy bölib qolgan. T. boşi tanadan aniq ajralib turadi; möylovlari bir juft (antennulalar gomologi); 2juft antennasi bölmaydi. Traxeya, ba'zan teri yoki traxeyajabralar (tana devori ösimtalari orqali) nafas oladi. T. kenja tipi köp oyoklilar va haşarotlar sinflariga ajratiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРАХЕЯЛИЛАР, трахея билан нафас олувчилар, чала мўйловлилар (Tracheata, Atelocerata) — қуруқликда ёки иккиламчи сувда яшовчи бўғимоёқлилар кенжа типи. Бирламчи қуруқликда яшашга ўтган ҳалқали чувалчангларга ўхшаш аждодлардан келиб чиққан. Қуруқликда яшашга ўтган Т. да эволюция натижасида бош бўлими ажралиб чиққан; тана бўғимлари ва оёклари ихтисослашган; улар сони доимий бўлиб қолган. Т. боши танадан аниқ ажралиб туради; мўйловлари бир жуфт (антеннулалар гомологи); 2жуфт антеннаси бўлмайди. Трахея, баъзан тери ёки трахеяжабралар (тана девори ўсимталари орқали) нафас олади. Т. кенжа типи кўп оёклилар ва ҳашаротлар синфларига ажратилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.