Trayektoriya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 621-b. — ziyouz.com
Trayektoriya (lot. traectorius — harakatga oid) — fazoda harakatlanayotgan moddiy nuqta hosil qiluvçi çiziq. Moddiy nuqtalardan iborat tizim harakatlanganda uning har bir nuqtasi özining T.si böylab harakat qiladi. Moddiy nuqtalar tizimining holati holatlar fazosida nuqta xisoblanadi va uning T.si holat T.si deb ataladi. Mat.ning differensial tenglamalar va dinamik tizimlar kabi sohalarida T. tuşunçasi asosiy tuşunçalardan biri hisoblanadi. Differensial tenglamalar va dinamik tizimlar nazariyalarida ba'zan T. çiziq bölmasligi xam mumkin. Çunki harakatlanayotgan nuqtaning koordinatalari bir özgaruvçili funksiyalar bölib, ular differensial tenglamalar tizimining maxsus nuqtasi (muvozanat ğolat) bölsa, bu nuqtadan ötuvçi trayektoriya şu nuqtaning özidan iborat böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРАЕКТОРИЯ (лот. traectorius — ҳаракатга оид) — фазода ҳаракатланаётган моддий нуқта ҳосил қилувчи чизиқ. Моддий нуқталардан иборат тизим ҳаракатланганда унинг ҳар бир нуқтаси ўзининг Т.си бўйлаб ҳаракат қилади. Моддий нуқталар тизимининг ҳолати ҳолатлар фазосида нуқта хисобланади ва унинг Т.си ҳолат Т.си деб аталади. Мат.нинг дифференциал тенгламалар ва динамик тизимлар каби соҳаларида Т. тушунчаси асосий тушунчалардан бири ҳисобланади. Дифференциал тенгламалар ва динамик тизимлар назарияларида баъзан Т. чизиқ бўлмаслиги хам мумкин. Чунки ҳаракатланаётган нуқтанинг координаталари бир ўзгарувчили функциялар бўлиб, улар дифференциал тенгламалар тизимининг махсус нуқтаси (мувозанат ғолат) бўлса, бу нуқтадан ўтувчи траектория шу нуқтанинг ўзидан иборат бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.