Tripolye madaniyati
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 653-b. — ziyouz.com
Tripolye madaniyati - eneolit davriga oid arxeologik madaniyat. Kiyev yaqinidagi Tripolye qişloği nomi bilan atalgan. Şarqiy Karpat yoni va Örta Dnepr böylarida tarqalgan. Ruminiyada Kukuteni madaniyati deb yuritiladi. T.m. yodgorliklarini 19-a.ning oxirida arxeolog V. V. Xvoyko oçgan. Arxeolog T.S. Passekning davrlaştirişi böyiça T.m. 3 ta bosqiçga: ilk (mil. av. 4ming yillik), örta (mil. av. 4ming yillik oxiri —3ming yillikning 1yarmi), sunggi (mil. av. 3ming yillikning 2yarmi)ga bölinadi. T.m. qişloqlari doyra yoki tuxumsimon şaklda joylaşgan bölib, markazida qolgan oçiq joy mollar uçun qöton vazifasini ötagan. Turar joylar köndalang tösiqlar bilan alohida xonalarga ajratilgan. Xonalardan don yançayotgan ayol haykalçasi, yorğuçoq, buğu şoxidan yasalgan motiga (ketmonsimon asbob), yirik xumlar, tandir va b. xöjalik anjomlari, naqş solingan sopol idişlar, mis buyumlar (bolta, tört qirrali bigiz, qarmoq, xanjar) topilgan. T.m. vakillari misni Bolqon ya.odan olib kelişgan. T.m. vakillari, asosan, çorvaçilik, dehqonçilik, şuningdek, ovçilik va baliq ovlaş bilan şugullangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРИПОЛЬЕ МАДАНИЯТИ - энеолит даврига оид археологик маданият. Киев яқинидаги Триполье қишлоғи номи билан аталган. Шарқий Карпат ёни ва Ўрта Днепр бўйларида тарқалган. Руминияда Кукутени маданияти деб юритилади. Т.м. ёдгорликларини 19-а.нинг охирида археолог В. В. Хвойко очган. Археолог Т.С. Пассекнинг даврлаштириши бўйича Т.м. 3 та босқичга: илк (мил. ав. 4минг йиллик), ўрта (мил. ав. 4минг йиллик охири —3минг йилликнинг 1ярми), сунгги (мил. ав. 3минг йилликнинг 2ярми)га бўлинади. Т.м. қишлоқлари дойра ёки тухумсимон шаклда жойлашган бўлиб, марказида қолган очиқ жой моллар учун қўтон вазифасини ўтаган. Турар жойлар кўндаланг тўсиқлар билан алоҳида хоналарга ажратилган. Хоналардан дон янчаётган аёл ҳайкалчаси, ёрғучоқ, буғу шохидан ясалган мотига (кетмонсимон асбоб), йирик хумлар, тандир ва б. хўжалик анжомлари, нақш солинган сопол идишлар, мис буюмлар (болта, тўрт қиррали бигиз, қармоқ, ханжар) топилган. Т.м. вакиллари мисни Болқон я.одан олиб келишган. Т.м. вакиллари, асосан, чорвачилик, деҳқончилик, шунингдек, овчилик ва балиқ овлаш билан шугулланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.