Trixinalar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 655-b. — ziyouz.com
Trixinalar TRIXINALAR, trixinellalar (Trichinella) — trixinellalar oilasiga mansub nematodalar uruği. Erkagining uz. 0,6—1,6 mm, urgoçisi 1,3— 4,4 mm. 2—3 turi bor. Spiral T. kup uçraydi. Voyaga yetgan davrida yirtqiç va hammaxör hayvonlar, jumladan, odam ingiçka içagi böşliğida yaşaydi. Otalangan urğoçi T. içak devoriga kirib olib, mikroskopik liçinkalar tuğadi. Liçinkalar qon orqali barça organlarga tarqaladi. Kapillyarlardan muskullarga ötib, bir oz ösgaç, spirallanadi va ohak kapsulaga öraladi. Kapsulada bir neça vaqt tirik saqlanadi. Hayvonlar zararlangan göştni yeb, T.ni yuqtiradi; ana şundan söng T. ingiçka içakka tuşib voyaga yetadi. Odam yaxşi pişirilmagan çöçqa yoki boşqa hayvon göştini yeb zararlanadi. T. trixinellyoz kasalligini keltirib çikaradi. Soxta trixinella quşlarda parazitlik qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРИХИНАЛАР, трихинеллалар (Trichinella) — трихинеллалар оиласига мансуб нематодалар уруғи. Эркагининг уз. 0,6—1,6 мм, ургочиси 1,3— 4,4 мм. 2—3 тури бор. Спирал Т. куп учрайди. Вояга етган даврида йиртқич ва ҳаммахўр ҳайвонлар, жумладан, одам ингичка ичаги бўшлиғида яшайди. Оталанган урғочи Т. ичак деворига кириб олиб, микроскопик личинкалар туғади. Личинкалар қон орқали барча органларга тарқалади. Капиллярлардан мускулларга ўтиб, бир оз ўсгач, спиралланади ва оҳак капсулага ўралади. Капсулада бир неча вақт тирик сақланади. Ҳайвонлар зарарланган гўштни еб, Т.ни юқтиради; ана шундан сўнг Т. ингичка ичакка тушиб вояга етади. Одам яхши пиширилмаган чўчқа ёки бошқа ҳайвон гўштини еб зарарланади. Т. трихинеллёз касаллигини келтириб чикаради. Сохта трихинелла қушларда паразитлик қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.