Trixomonoz
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 656–657-b. — ziyouz.com
Trixomonoz — siydiktanosil a'zolarining yalliğlaniş kasalligi; qin trixomonadalari qözğatadi. Kasallik qözğatuvçisi soğlom kişilarga jinsiy yöl bilan ötadi. Qin trixomonadalari taşqi muhitning turli omillariga nisbatan beqaror bölib, ular (mas., kuyoş nuri) ta'sirida tezda nobud böladi. Qiz bolaga T. bemor onasi yoki boşqa ayol bilan bir örinda yotganida yuqişi mumkin. T. erkaklarda ham, ayollarda ham kuzatiladi; odatda, kasallik erkaklarda bilinarbilinmas keçadi. Qin trixomonadalari erkakning siydik çiqariş kanaliga kirib, uni yalliğlantiradi (trixomonad uretrit); ozgina şilliq çiqindi kelişi mumkin, lekin kasallik heç qanday alomatlarsiz ötadi. Faqat bemorni sinçiklab tekşirganda trixomonadalar topiladi. Kasallikning aniq alomatlari bölmasligidan qat'i nazar, trixomonadalar topilgan kişilar, albatta, davolanişi şart. Öz vaqtida davo qilinmasa, moyak ortiklari yalliğlanişi (q. Epididimit), kasallik surunkali şaklga ötişi va bepuştlikş sabab bölişi mumkin. T. bilan oğrigan ayollarda köpinça qin zararlanadi. Qindan qölansa hidli çiqindi ajraladi va taşqi jinsiy a'zolar qiçişib, lovullab turadi. Turli noxuş omillar oqibatida organizm çidamining pasayişi (mas., organizmning sovqotişi, şamollaş kasalliklari, ayniqsa, tuğruqdan va abortdan keyingi kasalliklar), şuningdek, hayz köriş davri yalliğlanişning baçadon va b. a'zolarga tarqalib ketişiga sabab böladi (q. Andeksit). Er yoki xotinda kasallik topilgan vaqtda ularning har ikkalasi ham davolanişi şart. T. bilan oğrigan bemorlar batamom soğaygunça davolanişlari zarur, aks holda kasallik yillab çözilişi, vaqtvaqti bilan qözib turişi mumkin.
T.ni davolaş davrida şaxsiy gigiyena qoidalariga qat'iy amal qiliş; jinsiy aloqadan özni tiyiş kerak. Davo tugagaç, 2—3 oygaça vraç nazoratida böliş lozim. T.ning oldini olişda şaxsiy va jinsiy gigiyena qoidalariga rioya qiliş muhim ahamiyatga ega.
Q.: Epididimit
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРИХОМОНОЗ — сийдиктаносил аъзоларининг яллиғланиш касаллиги; қин трихомонадалари қўзғатади. Касаллик қўзғатувчиси соғлом кишиларга жинсий йўл билан ўтади. Қин трихомонадалари ташқи муҳитнинг турли омилларига нисбатан беқарор бўлиб, улар (мас., куёш нури) таъсирида тезда нобуд бўлади. Қиз болага Т. бемор онаси ёки бошқа аёл билан бир ўринда ётганида юқиши мумкин. Т. эркакларда ҳам, аёлларда ҳам кузатилади; одатда, касаллик эркакларда билинарбилинмас кечади. Қин трихомонадалари эркакнинг сийдик чиқариш каналига кириб, уни яллиғлантиради (трихомонад уретрит); озгина шиллиқ чиқинди келиши мумкин, лекин касаллик ҳеч қандай аломатларсиз ўтади. Фақат беморни синчиклаб текширганда трихомонадалар топилади. Касалликнинг аниқ аломатлари бўлмаслигидан қатъи назар, трихомонадалар топилган кишилар, албатта, даволаниши шарт. Ўз вақтида даво қилинмаса, мояк ортиклари яллиғланиши (қ. Эпидидимит), касаллик сурункали шаклга ўтиши ва бепуштликш сабаб бўлиши мумкин. Т. билан оғриган аёлларда кўпинча қин зарарланади. Қиндан қўланса ҳидли чиқинди ажралади ва ташқи жинсий аъзолар қичишиб, ловуллаб туради. Турли нохуш омиллар оқибатида организм чидамининг пасайиши (мас., организмнинг совқотиши, шамоллаш касалликлари, айниқса, туғруқдан ва абортдан кейинги касалликлар), шунингдек, ҳайз кўриш даври яллиғланишнинг бачадон ва б. аъзоларга тарқалиб кетишига сабаб бўлади (қ. Андексит). Эр ёки хотинда касаллик топилган вақтда уларнинг ҳар иккаласи ҳам даволаниши шарт. Т. билан оғриган беморлар батамом соғайгунча даволанишлари зарур, акс ҳолда касаллик йиллаб чўзилиши, вақтвақти билан қўзиб туриши мумкин.
Т.ни даволаш даврида шахсий гигиена қоидаларига қатъий амал қилиш; жинсий алоқадан ўзни тийиш керак. Даво тугагач, 2—3 ойгача врач назоратида бўлиш лозим. Т.нинг олдини олишда шахсий ва жинсий гигиена қоидаларига риоя қилиш муҳим аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.