Trixotsefalyoz
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 657–658-b. — ziyouz.com
Trixotsefalyoz (yun trichos qil, soç va kephale — boş) — qilboş gijjalar qözğatadigan yuqumli kasallik. Gijjalar, asosan, yöğon içakda parazitlik qiladi. Qilboş gijja odam içagida yillab (5 y.gaça) yaşaşi mumkin. Urğoçi gijja qöygan tuxum taşqi muhitga najas orqali tuşadi. Gijja tuxumi taşqi muhitda 2 haftada yetilib, liçinkaga aylanadi. Liçinkalar soğlom odamga sabzavot, meva va suv orqali ötadi. Ular odam içagida 30—35 kunda yetiladi. Kasallikning asosiy manbai bemor hisoblanadi. Köpinça u kasallik boşlanişida heç qanday alomatlar sezmasligi mumkin. Ba'zan iştaha pasayişi, boş oğrişi, boş aylanişi, iç qotişi kabi alomatlar paydo böladi. T.ni aniqlaşda bemor najasi tekşiriladi. Bemor faqat kasalxonada davolanadi. Kasallik tarqalişida aholi yaşaydigan uyjoy atrofining odam axlati bilan ifloslanişi katta xavf tuğdiradi. Odam najasining suv va tuproqqa tuşişiga yöl qöymaslik, şaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qiliş, ovqatlaniş oldidan qölni yuviş, meva va sabzavotlarni qaynagan suvda yuvib iste'mol qiliş, suvni kaynatib içiş va b. kasallikning oldini olişdagi muhim çoralardir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРИХОЦЕФАЛЁЗ (юн trichos қил, соч ва kephale — бош) — қилбош гижжалар қўзғатадиган юқумли касаллик. Гижжалар, асосан, йўғон ичакда паразитлик қилади. Қилбош гижжа одам ичагида йиллаб (5 й.гача) яшаши мумкин. Урғочи гижжа қўйган тухум ташқи муҳитга нажас орқали тушади. Гижжа тухуми ташқи муҳитда 2 ҳафтада етилиб, личинкага айланади. Личинкалар соғлом одамга сабзавот, мева ва сув орқали ўтади. Улар одам ичагида 30—35 кунда етилади. Касалликнинг асосий манбаи бемор ҳисобланади. Кўпинча у касаллик бошланишида ҳеч қандай аломатлар сезмаслиги мумкин. Баъзан иштаҳа пасайиши, бош оғриши, бош айланиши, ич қотиши каби аломатлар пайдо бўлади. Т.ни аниқлашда бемор нажаси текширилади. Бемор фақат касалхонада даволанади. Касаллик тарқалишида аҳоли яшайдиган уйжой атрофининг одам ахлати билан ифлосланиши катта хавф туғдиради. Одам нажасининг сув ва тупроққа тушишига йўл қўймаслик, шахсий гигиена қоидаларига риоя қилиш, овқатланиш олдидан қўлни ювиш, мева ва сабзавотларни қайнаган сувда ювиб истеъмол қилиш, сувни кайнатиб ичиш ва б. касалликнинг олдини олишдаги муҳим чоралардир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.