Tromb
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 659-b. — ziyouz.com
Tromb (yun. thrombos — laxta) — organizm tirikligida tomir yoki yurak böşliğida ivib qolgan qon. Qon ketişi natijasida tomirdan taşkaridagi qon laxtasi va limfa tomirlarida limfaning ivib qolişi ham T. deyiladi. T. hosil bölişi trombotsitlar agglyutinatsiyasi, fibrinogen koagulyatsiyasi, eritrotsitlar agglyutinatsiyasi va qon plazmasi oqsillari pretsipitatsiyasi kabi bosqiçlardan iborat. Oq, qizil, aralaş va gialin T. ajratiladi. Oq T. trombotsitlar, fibrin va leykotsitlardan tarkib topib, qon tez oqişida (aksari arteriyada) sekin hosil böladi. Qizil T., asosan, eritrotsitlar (kamroq leykotsitlar)dan iborat, sekin qon oqişida (köproq venada) tez yuzaga keladi. Kizil va oq T.ning qatqat aralaşmasidan tuzilgan, yuzasi gofrirli aralaş T. köp uçraydi. Gialin T. tomir kapillyarlarida vujudga kelib, gomogenlaşgan oqsil massasidan tarkib topgan. Tomir devori T.i (tomir devorida hosil bölib, ammo uning böşliğini berkitmagan) va tiqilgan T. (tomir böşliğini berkitib qöygan T.) böladi. Tomir devori T. i endokardit, yurak poroklari va b.da, aksari yurakda, aterosklerozda yirik arteriyalarda, tromboflebitda vena tomirlarida vujudga keladi. Bu xil T. kattalaşsa (tikilgan T.) tomir böşliğini berkitib qöyadi. Dimlaniş T.i (tomirda kon dimlanib qolişidan kelib çiqadi, köproq yurak faoliyati yetişmovçiligida uçraydi) va tomir böşliğiga qarab tez ösadigan T. ham bor. T. sörilişi yoxud biriktiruvçi töqimaga qöşilib ketişi, yiringlab, sepsista olib kelişi mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОМБ (юн. thrombos — лахта) — организм тириклигида томир ёки юрак бўшлиғида ивиб қолган қон. Қон кетиши натижасида томирдан ташкаридаги қон лахтаси ва лимфа томирларида лимфанинг ивиб қолиши ҳам Т. дейилади. Т. ҳосил бўлиши тромбоцитлар агглютинацияси, фибриноген коагуляцияси, эритроцитлар агглютинацияси ва қон плазмаси оқсиллари преципитацияси каби босқичлардан иборат. Оқ, қизил, аралаш ва гиалин Т. ажратилади. Оқ Т. тромбоцитлар, фибрин ва лейкоцитлардан таркиб топиб, қон тез оқишида (аксари артерияда) секин ҳосил бўлади. Қизил Т., асосан, эритроцитлар (камроқ лейкоцитлар)дан иборат, секин қон оқишида (кўпроқ венада) тез юзага келади. Кизил ва оқ Т.нинг қатқат аралашмасидан тузилган, юзаси гофрирли аралаш Т. кўп учрайди. Гиалин Т. томир капиллярларида вужудга келиб, гомогенлашган оқсил массасидан таркиб топган. Томир девори Т.и (томир деворида ҳосил бўлиб, аммо унинг бўшлиғини беркитмаган) ва тиқилган Т. (томир бўшлиғини беркитиб қўйган Т.) бўлади. Томир девори Т. и эндокардит, юрак пороклари ва б.да, аксари юракда, атеросклерозда йирик артерияларда, тромбофлебитда вена томирларида вужудга келади. Бу хил Т. катталашса (тикилган Т.) томир бўшлиғини беркитиб қўяди. Димланиш Т.и (томирда кон димланиб қолишидан келиб чиқади, кўпроқ юрак фаолияти етишмовчилигида учрайди) ва томир бўшлиғига қараб тез ўсадиган Т. ҳам бор. Т. сўрилиши ёхуд бириктирувчи тўқимага қўшилиб кетиши, йиринглаб, сепсиста олиб келиши мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.