Tromboflebit
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 660-b. — ziyouz.com
Tromboflebit (yun. trombos — laxta va plebos—vena) — vena devorining yalliğlanib, unda tromb hosil bölişi. T.da köproq oyoq venalari zararlanadi. T. ayrim infeksion kasalliklar (terlama) yoki venalar şikastlanişi oqibatida, ba'zan tuğruqdan keyingi asorat sifatida paydo bölişi mumkin. T. ga qon oqişi susayib, qon ivişining kuçayişi va venalar devorining özgarişi sabab böladi. T. jiddiy kasallik bölib, oğir asora!larga olib keladi. Ayniqsa, yuzdagi T. xavfli, çunki bunda yalliğlaniş jarayoni boş miyaga tarqalib ketişi mumkin; çanoq venalari T.i esa köpinça jigarning zararlanişiga olib keladi. Ötkir va surunkali, venalarning joylaşişiga qarab yuza va çu kur T. farq qilinadi. Oyoq çuqur venalarining ötkir T.i tösatdan bir neça soat içida boşlanadi. Zararlangan vena böylab atrofidagi muskullar oğriydi, oyoq şişadi, bemorning umumiy ahvoli yomonlaşib, harorati kötariladi (39° va undan yuqori), eti uvuşadi. Kasallikning ötkir xuruj davri pasaygandan keyin surunkali şaklga ötib ketişi mumkin. Ba'zan venalar yölining tösilgança qolişi oyoqda qon oqişini qiyinlaştirib, şiş paydo bölişi, venalarning varikoz kengayişit olib keladi.
Yuza venalarning ötkir T.ida teri osti venalari qattiq oğriydi, oyoq şişmasligi ham mumkin. Yalliğlangan venada oğriqli, qattiq tugunça hosil bölib, şu joy terisi qizaradi; gavda trasi kötariladi; limfa bezlari kattalaşadi. Iloji boriça barvaqt va töğri davo qilinsa, bemor tezda tuzalib ketadi. Keçiktirilgan hollarda abssess, flegmona kabi oğir asoratlar paydo bölişi yoki kasallik surunkali tuye olişi mumkin. Ötkir T.ga xos alomatlar paydo bölganda mutaxassis vraçga köriniş lozim. Massaj qiliş (uqalaş) yoki maz surtiş yaramaydi. Davo kasallik bosqiçi va şakliga boğliq xrlda olib boriladi; oğirroq hollarda operatsiya qilinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОМБОФЛЕБИТ (юн. trombos — лахта ва plebos—вена) — вена деворининг яллиғланиб, унда тромб ҳосил бўлиши. Т.да кўпроқ оёқ веналари зарарланади. Т. айрим инфекцион касалликлар (терлама) ёки веналар шикастланиши оқибатида, баъзан туғруқдан кейинги асорат сифатида пайдо бўлиши мумкин. Т. га қон оқиши сусайиб, қон ивишининг кучайиши ва веналар деворининг ўзгариши сабаб бўлади. Т. жиддий касаллик бўлиб, оғир асора!ларга олиб келади. Айниқса, юздаги Т. хавфли, чунки бунда яллиғланиш жараёни бош мияга тарқалиб кетиши мумкин; чаноқ веналари Т.и эса кўпинча жигарнинг зарарланишига олиб келади. Ўткир ва сурункали, веналарнинг жойлашишига қараб юза ва чу кур Т. фарқ қилинади. Оёқ чуқур веналарининг ўткир Т.и тўсатдан бир неча соат ичида бошланади. Зарарланган вена бўйлаб атрофидаги мускуллар оғрийди, оёқ шишади, беморнинг умумий аҳволи ёмонлашиб, ҳарорати кўтарилади (39° ва ундан юқори), эти увушади. Касалликнинг ўткир хуруж даври пасайгандан кейин сурункали шаклга ўтиб кетиши мумкин. Баъзан веналар йўлининг тўсилганча қолиши оёқда қон оқишини қийинлаштириб, шиш пайдо бўлиши, веналарнинг варикоз кенгайишит олиб келади.
Юза веналарнинг ўткир Т.ида тери ости веналари қаттиқ оғрийди, оёқ шишмаслиги ҳам мумкин. Яллиғланган венада оғриқли, қаттиқ тугунча ҳосил бўлиб, шу жой териси қизаради; гавда траси кўтарилади; лимфа безлари катталашади. Иложи борича барвақт ва тўғри даво қилинса, бемор тезда тузалиб кетади. Кечиктирилган ҳолларда абсцесс, флегмона каби оғир асоратлар пайдо бўлиши ёки касаллик сурункали туе олиши мумкин. Ўткир Т.га хос аломатлар пайдо бўлганда мутахассис врачга кўриниш лозим. Массаж қилиш (уқалаш) ёки мазь суртиш ярамайди. Даво касаллик босқичи ва шаклига боғлиқ хрлда олиб борилади; оғирроқ ҳолларда операция қилинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.