Tropik havo massalari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 663-b. — ziyouz.com
Tropik havo massalari - yil davomida tropik va subtropik kengliklarda uyuşib, quyi kengliklardan yuqori kengliklarga harakatlanadigan havo massalari. Harorati yozda yuqori, materiklar ustidagi havosi quruq, yuqori bosimli 30° şu kabi va 30° j. k. atrofida kuzatiladi. Yozda Örta Osiyoda, Qozoğistonning jan.da uyuşadigan havo T. h. m. hisoblanadi. T. h. m. egallagan joylarda atmosfera bosimi yuqori havoning pastlama harakati ustun böladi, yil böyi havo juda issiq va yoğin kam yoğadi.
Dengiz va quruqlikdagi T. q. m. farqlanadi. Dengizdagi T. h. m. nisbatan yuqori trasi va nisbiy namligi, beqaror stratifikatsiyasi va maydalab yoğin yoğişi bilan izohlansa, quruqlikdagi T. h. m. yozda özining yuqori trasi, nisbiy namligining pastligi va barqaror stratifikatsiyasi, nihoyat çangning köpligi bilan ajralib turadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОПИК ҲАВО МАССАЛАРИ - йил давомида тропик ва субтропик кенгликларда уюшиб, қуйи кенгликлардан юқори кенгликларга ҳаракатланадиган ҳаво массалари. Ҳарорати ёзда юқори, материклар устидаги ҳавоси қуруқ, юқори босимли 30° шу каби ва 30° ж. к. атрофида кузатилади. Ёзда Ўрта Осиёда, Қозоғистоннинг жан.да уюшадиган ҳаво Т. ҳ. м. ҳисобланади. Т. ҳ. м. эгаллаган жойларда атмосфера босими юқори ҳавонинг пастлама ҳаракати устун бўлади, йил бўйи ҳаво жуда иссиқ ва ёғин кам ёғади.
Денгиз ва қуруқликдаги Т. қ. м. фарқланади. Денгиздаги Т. ҳ. м. нисбатан юқори траси ва нисбий намлиги, беқарор стратификацияси ва майдалаб ёғин ёғиши билан изоҳланса, қуруқликдаги Т. ҳ. м. ёзда ўзининг юқори траси, нисбий намлигининг пастлиги ва барқарор стратификацияси, ниҳоят чангнинг кўплиги билан ажралиб туради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.