Tropik siklon
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 662-b. — ziyouz.com
Tropik siklon — tropiklaraa yuzaga keladigan dovul tezligidagi şamol va jala yoğinlarga boy bölgan past bosimli atmosfera ğalayoni. T.s. ikkala yarim şarning 5 va 25° kengligida sodir böladi. T. s.lar örta kengliklardagi siklonparga nisbatan kiçik kölamli (diametri 80—1000 km) bölib, şamollari va muttasil yoğib turuvçi yomğirlari bilan xarakterlanadi. T.s.ning tropik dovul (şamol tezligi 32,6 m/s gaça) va tropik böron (şamol tezligi 80—100 m/s va undan yuqori) xillari (q. Töfon) mavjud. T.s. 2 sutkadan 3 haftagaça davom etadi. Har yili Yer yuzida 100 dan ortiq bölib, köpinça yozning oxiri — kuzning boşida kuzatiladi. Halokatli sellar va momaqaldiroqlar bilan birga kelib katta vayronagarçiliklarga olib keladi. T.s.lar yozgi yarim yillikda tropik konvergensiya (bir-biriga öxşaş) zonasi ekvatordan ança uzoq tropik okeanlar tomoniga siljigan joylarda kelib çiqadi.
Q.: Töfon
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОПИК ЦИКЛОН — тропиклараа юзага келадиган довул тезлигидаги шамол ва жала ёғинларга бой бўлган паст босимли атмосфера ғалаёни. Т.ц. иккала ярим шарнинг 5 ва 25° кенглигида содир бўлади. Т. ц.лар ўрта кенгликлардаги циклонпарга нисбатан кичик кўламли (диаметри 80—1000 км) бўлиб, шамоллари ва муттасил ёғиб турувчи ёмғирлари билан характерланади. Т.ц.нинг тропик довул (шамол тезлиги 32,6 м/с гача) ва тропик бўрон (шамол тезлиги 80—100 м/с ва ундан юқори) хиллари (қ. Тўфон) мавжуд. Т.ц. 2 суткадан 3 ҳафтагача давом этади. Ҳар йили Ер юзида 100 дан ортиқ бўлиб, кўпинча ёзнинг охири — кузнинг бошида кузатилади. Ҳалокатли селлар ва момақалдироқлар билан бирга келиб катта вайронагарчиликларга олиб келади. Т.ц.лар ёзги ярим йилликда тропик конвергенция (бир-бирига ўхшаш) зонаси экватордан анча узоқ тропик океанлар томонига силжиган жойларда келиб чиқади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.