Troxoida
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 664-b. — ziyouz.com
Troxoida (yun. trochos — ğildirak, eidos — köriniş, şakl) — qözğalmas aylana böylab sirpanmasdan ğildirayotgan doiraning markazidan h masofada joylaşgan nuqta çizib çiqadigan tekis egri çiziq. Arap h masofa ğildirayotgan doiraning g radiusiga teng bölsa, u holda T. epitsikloidaga yoki gipotsikloidaga aylanadi. Agar doira qözğalmas aylananing taşqi tomonida ğildirasa, T. epitroxoida deb, agar doira qözğalmas aylananing içki tomonida ğildirasa, T. gipotroxoida deb ataladi. h>r böl ganda T. uzaytirilgan T. deb h<r bölganda T. qisqartirilgan T. deb ataladi. Sayyoralarning Yerga nisbatan harakati taxminan T.ga öxşaş böladi. Mexanizmlar kinematikasida (xususan, tişli ğildiraklarga tiş oçişda) ahamiyati katta.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОХОИДА (юн. trochos — ғилдирак, eidos — кўриниш, шакл) — қўзғалмас айлана бўйлаб сирпанмасдан ғилдираётган доиранинг марказидан h масофада жойлашган нуқта чизиб чиқадиган текис эгри чизиқ. Arap h масофа ғилдираётган доиранинг г радиусига тенг бўлса, у ҳолда Т. эпициклоидага ёки гипоциклоидага айланади. Агар доира қўзғалмас айлананинг ташқи томонида ғилдираса, Т. эпитрохоида деб, агар доира қўзғалмас айлананинг ички томонида ғилдираса, Т. гипотрохоида деб аталади. h>r бўл ганда Т. узайтирилган Т. деб h<r бўлганда Т. қисқартирилган Т. деб аталади. Сайёраларнинг Ерга нисбатан ҳаракати тахминан Т.га ўхшаш бўлади. Механизмлар кинематикасида (хусусан, тишли ғилдиракларга тиш очишда) аҳамияти катта.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.