Troya
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 665-b. — ziyouz.com
Troya (Ilion) — Kiçik Osiyoning şim.ğarbidagi qad. şahar. Yunon eposi orqali ma'lum. Nemis arxeologi G. Şliman tomonidan 1870-y.larda Gissarlik tepaligidagi qazişmalar natijasida topilgan. 19-a.ning oxiri. dan muntazam qaziş işlari olib borilgan, natijada T.ning ilk jez davri (mil. av. taxm. 3000 y.) dan boşlangan turli qatlamlari oçilgan. Jez davrida T. yirik markaz va kiçik podşolik poytaxti bölgan. T. tepalik yon bağriga joylaşgan, atrofi burjli mudofaa devori bilan öralgan. Tepalikda ark, uning atrofida zodagonlarning uylari bölgan. Mil. av. taxminan 1260 y.da Troya uruşi natijasida axeylar tomonidan bosib olinib, vayron qilingan. Axeylar ketgaç, şahar qad. madaniy an'anasini sakdab qolgan, lekin ilgarigi mavkeini tiklay olmagan. Mil. av. 1190 y. Bolqon ya.o.ning şim. viloyatlaridan köçib kelganlarning yangi guruhi özlari bilan jez qurolaslahalari va sopol buyumlarining yangi şakllarini olib kelişgan. Mil. av. 1100 y. T. bosqinçilik qurboni bölib, vayron qilingan, faqat 400 y. ötgaç, mil. av. 700 y. yunonlar T. örnida Yangi Ilion nomli yangi şahar barpo etişgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРОЯ (Илион) — Кичик Осиёнинг шим.ғарбидаги қад. шаҳар. Юнон эпоси орқали маълум. Немис археологи Г. Шлиман томонидан 1870-й.ларда Гиссарлик тепалигидаги қазишмалар натижасида топилган. 19-а.нинг охири. дан мунтазам қазиш ишлари олиб борилган, натижада Т.нинг илк жез даври (мил. ав. тахм. 3000 й.) дан бошланган турли қатламлари очилган. Жез даврида Т. йирик марказ ва кичик подшолик пойтахти бўлган. Т. тепалик ён бағрига жойлашган, атрофи буржли мудофаа девори билан ўралган. Тепаликда арк, унинг атрофида зодагонларнинг уйлари бўлган. Мил. ав. тахминан 1260 й.да Троя уруши натижасида ахейлар томонидан босиб олиниб, вайрон қилинган. Ахейлар кетгач, шаҳар қад. маданий анъанасини сакдаб қолган, лекин илгариги мавкеини тиклай олмаган. Мил. ав. 1190 й. Болқон я.о.нинг шим. вилоятларидан кўчиб келганларнинг янги гуруҳи ўзлари билан жез қуроласлаҳалари ва сопол буюмларининг янги шаклларини олиб келишган. Мил. ав. 1100 й. Т. босқинчилик қурбони бўлиб, вайрон қилинган, фақат 400 й. ўтгач, мил. ав. 700 й. юнонлар Т. ўрнида Янги Илион номли янги шаҳар барпо этишган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.