Truba
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 666-b. — ziyouz.com
Truba (qad. nem. trumba — quvur) — yuqori registrli mispuflama soz; yorqin va kuçli ovozga, keng texnik (virtuoz) imkoniyatlarga ega. Nayi bir aylana bukilgan, kanalining uz. 1500 mm atrofida. Qadimdan ma'lum bölib, örta asrlarda harbiy, signal musiqa çolğusi sifatida keng tarqalgan. Jez yoki mis va rux qotişmasidan yasaladi. 19-a. boşidan pompa yoki ventil mexanizmli T.lar paydo bulgan. Hozirda, asosan, si bemol (in V) va do (in S) tonidagi T.lar qöllaniladi. Yakkanavoz, ansambl va orkestr sozi sifatida işlatiladi. Özbekiston T. ijroçiligi va ta'lim tizimida V. Pulatov, V. Verigin, M. Muhiddinovlar tanilgan. Özbek kompozitorlaridan S. Karimhoji (2 ta — 1967, 1968), M. Bafoyev (1979), P. Xoliqov (1987) va b. T. uçun konsertlar yaratişgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРУБА (қад. нем. trumba — қувур) — юқори регистрли миспуфлама соз; ёрқин ва кучли овозга, кенг техник (виртуоз) имкониятларга эга. Найи бир айлана букилган, каналининг уз. 1500 мм атрофида. Қадимдан маълум бўлиб, ўрта асрларда ҳарбий, сигнал мусиқа чолғуси сифатида кенг тарқалган. Жез ёки мис ва рух қотишмасидан ясалади. 19-а. бошидан помпа ёки вентил механизмли Т.лар пайдо булган. Ҳозирда, асосан, си бемоль (in В) ва до (in С) тонидаги Т.лар қўлланилади. Якканавоз, ансамбль ва оркестр сози сифатида ишлатилади. Ўзбекистон Т. ижрочилиги ва таълим тизимида В. Пулатов, В. Веригин, М. Муҳиддиновлар танилган. Ўзбек композиторларидан С. Каримҳожи (2 та — 1967, 1968), М. Бафоев (1979), П. Холиқов (1987) ва б. Т. учун концертлар яратишган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.