Truba prokatlaş agregati
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 667-b. — ziyouz.com
Truba prokatlaş agregati - metall quymalar yoki dumaloq zagotovka (çala mahsulot)lardan çoksiz metall trubalar oliş (prokatlaş — bosim ostida vallar orasidan ötkaziş) uçun möljallangan maşinalar tizimi (prokatlaş stani). Bir-biriga boğlangan bir neçta mustaqil maşinalarni uz içiga oladi. Ularda çala mahsulot (quyma yoki zagotovka) ni ombordan taşib keliş, trubalar tayyorlaş, ularning sifatini tekşiriş va tayyor trubalarni iste'molçilarga junatiş işlari bajariladi. T. p.a.da bajariladigan asosiy operatsiyalar: metall quyma yoki zagotovkani peçda qizdiriş, maxsus standa bosim bilan buylama teşiklar oçiş (gilza hosil qiliş), gilza (kalta turba) ni uzaytiriş va devorini yupqalaştiriş uçun uzaytiriş stanidan utkaziş, kalibrlaş (vallar orasidan utkazib, zarur diametrga keltiriş), trubani töğrilaş, uçlarini tekislab qirqiş va tayyor mahsulot sifatini tekşiriş. Bu operatsiyalar bajariladigan barça maşinalar (stanlar) i. ç.ni töliq avtomatlaştirişga imkon beradigan mexanizmlar bilan özaro boğlangan.
T.p.a. ning ölçami olinişi lozim bölgan trubalarning eng katta diametriga, tipi esa uzaytiriş stanining tuzilişiga qarab belgilanadi. Ana şu alomatlariga köra, T.p.a., asosan 4 tipga: uzluksiz, kalta opravkali, uç valli va pilgerli uzaytiruvçi stanli agregatlarga bölinadi. Uzluksiz agregatda diametri 110 mm gaça bölgan trubalar, kalta opravkali agregatda 60— 450 mm va bundan yöğon trubalar, uç valli agregatda 30—220 mm li trubalar, pilgerli agregatda 400—700 mm li trubalar olinadi. Uzluksiz uzaytiruvçi stanli T.p.a. eng keng tarkalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТРУБА ПРОКАТЛАШ АГРЕГАТИ - металл қуймалар ёки думалоқ заготовка (чала маҳсулот)лардан чоксиз металл трубалар олиш (прокатлаш — босим остида валлар орасидан ўтказиш) учун мўлжалланган машиналар тизими (прокатлаш стани). Бир-бирига боғланган бир нечта мустақил машиналарни уз ичига олади. Уларда чала маҳсулот (қуйма ёки заготовка) ни омбордан ташиб келиш, трубалар тайёрлаш, уларнинг сифатини текшириш ва тайёр трубаларни истеъмолчиларга жунатиш ишлари бажарилади. Т. п.а.да бажариладиган асосий операциялар: металл қуйма ёки заготовкани печда қиздириш, махсус станда босим билан буйлама тешиклар очиш (гильза ҳосил қилиш), гильза (калта турба) ни узайтириш ва деворини юпқалаштириш учун узайтириш станидан утказиш, калибрлаш (валлар орасидан утказиб, зарур диаметрга келтириш), трубани тўғрилаш, учларини текислаб қирқиш ва тайёр маҳсулот сифатини текшириш. Бу операциялар бажариладиган барча машиналар (станлар) и. ч.ни тўлиқ автоматлаштиришга имкон берадиган механизмлар билан ўзаро боғланган.
Т.п.а. нинг ўлчами олиниши лозим бўлган трубаларнинг энг катта диаметрига, типи эса узайтириш станининг тузилишига қараб белгиланади. Ана шу аломатларига кўра, Т.п.а., асосан 4 типга: узлуксиз, калта оправкали, уч валли ва пильгерли узайтирувчи станли агрегатларга бўлинади. Узлуксиз агрегатда диаметри 110 мм гача бўлган трубалар, калта оправкали агрегатда 60— 450 мм ва бундан йўғон трубалар, уч валли агрегатда 30—220 мм ли трубалар, пильгерли агрегатда 400—700 мм ли трубалар олинади. Узлуксиз узайтирувчи станли Т.п.а. энг кенг таркалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.