Tuareg tillari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 669-b. — ziyouz.com
Tuareg tillari — somhom tillari oilasining barbarliviya guruhiga mansub tillar. Jazoir Sahroi Kabiri, Mali, BurkinaFaso, Niger, Nigeriya, şuningdek, Liviya va Çadda yaşovçi va umumiy soni 1,2 mln. (1990-y. larning oxiri) bölgan tuareglar (barbarlar guruhiga mansub xalq) tili. T.t., öz navbatida, 2 guruhga: şim. va jan. guruhlarga bölinib, ularning har biri yana önlab til va lahjalarni öz içiga oladi (gxat, axnet, tamaxak, air, şarqiy va ğarbiy taullemat, tadxak, tanesleit va b.). T.t. öziga xos fonetik, leksikgrammatik xususiyatlari bilan boşqa somhom tillaridan farqlanadi. Unli fonemalar tizimi yaxşi rivojlangan (maye. axaggar lahjasida 9 ta unli mavjud). Otlarda aniqlik kategoriyasi, fe'llarda yasovçi qöşimçalarning mavjudligi, yuklamalarning faol qöllanişi, ergaştiruvçi boğlovçilarning köpligi T.t.ning grammatik öziga xosliklaridir. Leksikasida arab, xausa va songay tillaridan özlaşgan sözlar köp. T.t.dagi ba'zi matnlar arab yozuvining alohida kurinişida yozilgan. Xujalik va ibodat yozişmalarida liviya yozuvi variantlaridan biri — tifinag qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУАРЕГ ТИЛЛАРИ — сомҳом тиллари оиласининг барбарливия гуруҳига мансуб тиллар. Жазоир Саҳрои Кабири, Мали, БуркинаФасо, Нигер, Нигерия, шунингдек, Ливия ва Чадда яшовчи ва умумий сони 1,2 млн. (1990-й. ларнинг охири) бўлган туареглар (барбарлар гуруҳига мансуб халқ) тили. Т.т., ўз навбатида, 2 гуруҳга: шим. ва жан. гуруҳларга бўлиниб, уларнинг ҳар бири яна ўнлаб тил ва лаҳжаларни ўз ичига олади (гхат, ахнет, тамахак, аир, шарқий ва ғарбий тауллемат, тадхак, танеслеит ва б.). Т.т. ўзига хос фонетик, лексикграмматик хусусиятлари билан бошқа сомҳом тилларидан фарқланади. Унли фонемалар тизими яхши ривожланган (мае. ахаггар лаҳжасида 9 та унли мавжуд). Отларда аниқлик категорияси, феълларда ясовчи қўшимчаларнинг мавжудлиги, юкламаларнинг фаол қўлланиши, эргаштирувчи боғловчиларнинг кўплиги Т.т.нинг грамматик ўзига хосликларидир. Лексикасида араб, хауса ва сонгай тилларидан ўзлашган сўзлар кўп. Т.т.даги баъзи матнлар араб ёзувининг алоҳида куринишида ёзилган. Хужалик ва ибодат ёзишмаларида ливия ёзуви вариантларидан бири — тифинаг қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.