Tufang
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 798-b. — ziyouz.com
Tufang TUFANG, töfang — çaqmoqtoş yordamida otadigan pilta miltiq. Tufak fonetik şakli ham mavjud. Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk» asarida tuvak atamasi tol daraxti va umuman höl şoxlarning pöstloğini yormay, şox, navdadan suğurib olingan va uçiga ğölakçalar qöyilib, quşlarni ovlaş uçun möljallangan tuppakni anglatişi qayd etilgan. 16-a.ga kelib tuvak — tufak va T. fonetik şakllarni olgan va u endi öt soçiş uçun möljallangan jangovar qurolmiltiqni ifodalagan. Turk sayyohi Sayd Ali Raisning guvoxlik berişiça (16-a.), T. ning stvoli misdan yasalgan. Tarixiy manbalarda keltirilgan ma'lumotlarga köra, T. Örta Osiyoda 16-a.dan e'tiboran qurollanişda işlatilgan. Bobur qöşinida T. yasaydigan ustalar va T. bilan kurollangan askar— tufakandozlar bor edi, ular Panipat jangida Ibrohim Lödiy ustidan qozonilgan ğalabaga salmoqli uluş qöşgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУФАНГ, тўфанг — чақмоқтош ёрдамида отадиган пилта милтиқ. Туфак фонетик шакли ҳам мавжуд. Маҳмуд Кошғарийнинг «Девону луғотит турк» асарида тувак атамаси тол дарахти ва умуман ҳўл шохларнинг пўстлоғини ёрмай, шох, навдадан суғуриб олинган ва учига ғўлакчалар қўйилиб, қушларни овлаш учун мўлжалланган туппакни англатиши қайд этилган. 16-а.га келиб тувак — туфак ва Т. фонетик шаклларни олган ва у энди ўт сочиш учун мўлжалланган жанговар қуролмилтиқни ифодалаган. Турк сайёҳи Сайд Али Раиснинг гувохлик беришича (16-а.), Т. нинг стволи мисдан ясалган. Тарихий манбаларда келтирилган маълумотларга кўра, Т. Ўрта Осиёда 16-а.дан эътиборан қуролланишда ишлатилган. Бобур қўшинида Т. ясайдиган усталар ва Т. билан куролланган аскар— туфакандозлар бор эди, улар Панипат жангида Иброҳим Лўдий устидан қозонилган ғалабага салмоқли улуш қўшган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.