Tuğloqiylar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 808–809-b. — ziyouz.com
Tuğloqiylar TUĞLOQIYLAR, töğlaqiylar — Dehli sultonyaigini boşqargan sulola (1320—1413). Asosçisi — Ğiyosiddin Tuğloq. Uning davrida (1320—25) yer soligi 1/10 ga kamaytirildi, kanallar qazildi, Tuğloqobod ş. barpo etildi, Dekanga yuriş uyuştirildi. Otasini öldirib öğli Muhammad Tuğloq (1325— 51) taxtga çiqadi. U layoqatli sarkarda, ammo beşafqat hukmdor bölib, «Xuni» («Qonxör») laqabini olgandi. Sulton dehqonlarga nihoyatda oğir bölgan qöşimça soliq solgan. Muvaffaqiyatsiz çiqqan pul islohoti ötkazgan. Poytaxtni Dehlidan Devagiri (Davlatobodga köçiradi). Feruzşoh Tuğloq (1351—88) davrida oğir soliq va bojlar bekor qilingan, yangi kanallar qazilgan, harbiy boşliklarga qöşimça yerlar in'om qilingan. Ammo harbiy boşliqlarning ayirmaçilik harakatlari barham topmagan. Bengaliya bilan Dekan saltanatdan ajralib çiqqan. T.dan eng sönggisi sulton Nosiriddin Mahmud (1394—1413) vafotidan keyin hokimiyat saidlar sulolasiga ötgan (1414).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУҒЛОҚИЙЛАР, тўғлақийлар — Деҳли султоняигини бошқарган сулола (1320—1413). Асосчиси — Ғиёсиддин Туғлоқ. Унинг даврида (1320—25) ер солиги 1/10 га камайтирилди, каналлар қазилди, Туғлоқобод ш. барпо этилди, Деканга юриш уюштирилди. Отасини ўлдириб ўғли Муҳаммад Туғлоқ (1325— 51) тахтга чиқади. У лаёқатли саркарда, аммо бешафқат ҳукмдор бўлиб, «Хуни» («Қонхўр») лақабини олганди. Султон деҳқонларга ниҳоятда оғир бўлган қўшимча солиқ солган. Муваффақиятсиз чиққан пул ислоҳоти ўтказган. Пойтахтни Деҳлидан Девагири (Давлатободга кўчиради). Ферузшоҳ Туғлоқ (1351—88) даврида оғир солиқ ва божлар бекор қилинган, янги каналлар қазилган, ҳарбий бошликларга қўшимча ерлар инъом қилинган. Аммо ҳарбий бошлиқларнинг айирмачилик ҳаракатлари барҳам топмаган. Бенгалия билан Декан салтанатдан ажралиб чиққан. Т.дан энг сўнггиси султон Носириддин Маҳмуд (1394—1413) вафотидан кейин ҳокимият саидлар сулоласига ўтган (1414).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.