Tugmaçagul
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 673-b. — ziyouz.com
Tugmaçagul (Malva L.) gulxayridoşlar oilasiga mansub bir yillik yoki köp yillik ötlar turkumi; begona öt; Ğarbiy Yevropa, Kiçik Osiyo, Eron, Afğoniston, Hindiston, Xitoy va Şim. Afrikada ösadi. Özbekistonda T.ning bir neça turi: befarq T. (M. neglecta Wall.), Mavritaniya T.i (M.mauritana L.), örmon T.i (M. silvestris L), buxoro T.i (M. bucharica Iljin.) uçraydi. Poyasi yer bağirlab, ba'zan yerdan bir oz kötarilib ösadi. Şoxlangan, böyi 10—40 sm. Ildizi öq ildiz. Barglari uzun bandli, 5—7 bölakli. Gullari 3—4 tadan barg qöltiğida joylaşgan. Mevasi tugmaçasimon, dumaloq, mayin tuklar bilan krplangan, 14 (12—16) ta danakçali töpmeva. Apr. dan okt.gaça gullab mevalaydi. Bir tup T. yiliga 300—500 dona uruğ beradi. Tabobatda qöllaniladi. Bargi Kavkazda ovqatga işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУГМАЧАГУЛ (Malva L.) гулхайридошлар оиласига мансуб бир йиллик ёки кўп йиллик ўтлар туркуми; бегона ўт; Ғарбий Европа, Кичик Осиё, Эрон, Афғонистон, Ҳиндистон, Хитой ва Шим. Африкада ўсади. Ўзбекистонда Т.нинг бир неча тури: бефарқ Т. (М. neglecta Wall.), Мавритания Т.и (M.mauritana L.), ўрмон Т.и (М. silvestris L), бухоро Т.и (М. bucharica Iljin.) учрайди. Пояси ер бағирлаб, баъзан ердан бир оз кўтарилиб ўсади. Шохланган, бўйи 10—40 см. Илдизи ўқ илдиз. Барглари узун бандли, 5—7 бўлакли. Гуллари 3—4 тадан барг қўлтиғида жойлашган. Меваси тугмачасимон, думалоқ, майин туклар билан крпланган, 14 (12—16) та данакчали тўпмева. Апр. дан окт.гача гуллаб мевалайди. Бир туп Т. йилига 300—500 дона уруғ беради. Табобатда қўлланилади. Барги Кавказда овқатга ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.