Tuğro
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 811-b. — ziyouz.com
Tuğro (turkiyça) — Şarq mamlakatlarida podşoh va xonlarning farmonlari boşida ularning unvoni — nom va amallarini körsatuvçi maxsus bezakli yozuv, ramziy belgi, sarlavha örnidagi söz, jumlaning bezak sifatida yozilişi. Mahmud Koşğariyning «Devonu luğotit turk» asarida tuğraç şaklida keltirilib uning 3 ma'nosi beriladi: 1) öğuzlar tilida podşo muhri; 2) podşoh, safarga çiqiş oldidan qöşindagi xar bir jangçiga beradigan ot; 3) öğuzlar tilida muhr bosilgan xat. Şu ma'noda boşqa turkiy qavmlar (keyinçalik möğullar) tomonidan qöllaniladigan yorliq sözi öğuzlarga notaniş bölgan. Saljuqiylar davrida davlat mahkamasi boşliği bölgan amaldor tuğroi deb atalgan. 4) 19-a. oxirida Şim. Hindiston va Özbekistonda alohida xatlarni turli jonivorlar, parrandalar şakli sifatida yozilişi ham T. xati yoki xatti T. deyilgan. Xattotlikning bu san'at turi bilan Özbekistonda Habibullo Solih, Ma'ruf Salimov, Töxtamurod Zufarov va b. şuğullanmoqda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУҒРО (туркийча) — Шарқ мамлакатларида подшоҳ ва хонларнинг фармонлари бошида уларнинг унвони — ном ва амалларини кўрсатувчи махсус безакли ёзув, рамзий белги, сарлавҳа ўрнидаги сўз, жумланинг безак сифатида ёзилиши. Маҳмуд Кошғарийнинг «Девону луғотит турк» асарида туғрач шаклида келтирилиб унинг 3 маъноси берилади: 1) ўғузлар тилида подшо муҳри; 2) подшоҳ, сафарга чиқиш олдидан қўшиндаги хар бир жангчига берадиган от; 3) ўғузлар тилида муҳр босилган хат. Шу маънода бошқа туркий қавмлар (кейинчалик мўғуллар) томонидан қўлланиладиган ёрлиқ сўзи ўғузларга нотаниш бўлган. Салжуқийлар даврида давлат маҳкамаси бошлиғи бўлган амалдор туғрои деб аталган. 4) 19-а. охирида Шим. Ҳиндистон ва Ўзбекистонда алоҳида хатларни турли жониворлар, паррандалар шакли сифатида ёзилиши ҳам Т. хати ёки хатти Т. дейилган. Хаттотликнинг бу санъат тури билан Ўзбекистонда Ҳабибулло Солиҳ, Маъруф Салимов, Тўхтамурод Зуфаров ва б. шуғулланмоқда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.