Tulkilar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 681–682-b. — ziyouz.com
Tulkilar (Vulpes) — börisimonlar oilasiga mansub sut emizuvçilar uruği; tanasining uz. 40—90 sm, dumi 60 sm ça. Tanasi çöziq, oyoklari nisbatan kalta. Uzun dumidagi möynasi baroq. Juni sariqdan to kumuşqizğiş (deyarli qoramtir) tusgaça. T.da mavsumiy va geografik dimorfizm kuçli namoyon böladi. 6— 11 turi ma'lum. Yevrosiyo, Afrika, Şim. Amerikada tarqalgan. Avstraliyaga ham olib kelingan. Özbekistonda 2 turi (oddiy tulki, korsak) uçraydi. Ularning oziqlaniş va yaşaş joyi xilmaxil: örmontundradan boşlab sahro mintaqasigaça. In quradi. Asosan, kemiruvçilar, sut emizuvçilar va quşlar bilan oziqlanadi. Odatda, 4—6 ta, ba'zan 17 tagaça bola tuğadi; eng yirik vakili oddiy tulki. Tanasining uz. 90 sm gaça, dumi 60 sm ça. Keçqurun qoronği tuşişdan oldin faol böladi. Möynasi möyna sanoatining asosiy xom aşyosi hisoblanadi. T.ning qoramtir rangli möynasi ayniqsa yuqori baholanadi.T. ovçilik va parrandaçilik xöjaliklariga birmunça ziyon yetkazadi. Ular kemiruvçi zararkunandalar sonini kamaytirib, qişloq xöjaligi. va tibbiyotga katta foyda keltiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУЛКИЛАР (Vulpes) — бўрисимонлар оиласига мансуб сут эмизувчилар уруғи; танасининг уз. 40—90 см, думи 60 см ча. Танаси чўзиқ, оёклари нисбатан калта. Узун думидаги мўйнаси бароқ. Жуни сариқдан то кумушқизғиш (деярли қорамтир) тусгача. Т.да мавсумий ва географик диморфизм кучли намоён бўлади. 6— 11 тури маълум. Евросиё, Африка, Шим. Америкада тарқалган. Австралияга ҳам олиб келинган. Ўзбекистонда 2 тури (оддий тулки, корсак) учрайди. Уларнинг озиқланиш ва яшаш жойи хилмахил: ўрмонтундрадан бошлаб саҳро минтақасигача. Ин қуради. Асосан, кемирувчилар, сут эмизувчилар ва қушлар билан озиқланади. Одатда, 4—6 та, баъзан 17 тагача бола туғади; энг йирик вакили оддий тулки. Танасининг уз. 90 см гача, думи 60 см ча. Кечқурун қоронғи тушишдан олдин фаол бўлади. Мўйнаси мўйна саноатининг асосий хом ашёси ҳисобланади. Т.нинг қорамтир рангли мўйнаси айниқса юқори баҳоланади.Т. овчилик ва паррандачилик хўжаликларига бирмунча зиён етказади. Улар кемирувчи зараркунандалар сонини камайтириб, қишлоқ хўжалиги. ва тиббиётга катта фойда келтиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.