Tuproq geografiyasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 702-b. — ziyouz.com
Tuproq geografiyasi - tuproqşunoslik fanining bölimi; tuproqlarning Yer yuzida tarqaliş qonuniyatlarini tuproqgeografik rnlaştiriş maqsadida örganadi. Aniqlangan qonuniyatlar asosida har xil tuproq tiplari, turliça tabiiy va samarali unumdorlikka ega bölgan yerlar miqdoriy inventarizatsiya qilinadi (q. Tuproq bonişirovkasi). Umumiy va maxsus (mintaqaviy) T.g.ga bölinadi. Umumiy T.g. tuproq paydo böliş omillarini örganadi, ularning turli tiplariga ta'rif beradi va geografik joylanişining umumiy hamda xususiy qonuniyatlarini aniklaydi. Maxsus T.g. esa tuproq rnlaştiriş masalalarini örganadi va ma'lum hududdagi tuproqlarni ta'riflaş hamda xaritalarini tuziş bilan şuğullanadi. T.g. tuproqlarning geografik joylanişini asosiy tuproq paydo qiluvçi omillar bilan boğliklikda qiyosiygeografik usulda örganadi. T.g. ma'lumotlari tuproq xaritasini tuzişda nazariy asos bölib, qişloq xöjaligi.da asosiy işlab çiqariş. vositasi bölgan yerdan unumli foydalanişda katta ahamiyatga ega.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУПРОҚ ГЕОГРАФИЯСИ - тупроқшунослик фанининг бўлими; тупроқларнинг Ер юзида тарқалиш қонуниятларини тупроқгеографик рнлаштириш мақсадида ўрганади. Аниқланган қонуниятлар асосида ҳар хил тупроқ типлари, турлича табиий ва самарали унумдорликка эга бўлган ерлар миқдорий инвентаризация қилинади (қ. Тупроқ бонишировкаси). Умумий ва махсус (минтақавий) Т.г.га бўлинади. Умумий Т.г. тупроқ пайдо бўлиш омилларини ўрганади, уларнинг турли типларига таъриф беради ва географик жойланишининг умумий ҳамда хусусий қонуниятларини аниклайди. Махсус Т.г. эса тупроқ рнлаштириш масалаларини ўрганади ва маълум ҳудуддаги тупроқларни таърифлаш ҳамда хариталарини тузиш билан шуғулланади. Т.г. тупроқларнинг географик жойланишини асосий тупроқ пайдо қилувчи омиллар билан боғликликда қиёсийгеографик усулда ўрганади. Т.г. маълумотлари тупроқ харитасини тузишда назарий асос бўлиб, қишлоқ хўжалиги.да асосий ишлаб чиқариш. воситаси бўлган ердан унумли фойдаланишда катта аҳамиятга эга.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.