Tuproq zonasi

Tuproq zonasi - zonal va unga yondoş intrazonal tuproqlar egallagan hudud. Tuproq tiplari şim.dan janubga, şuningdek, tekislikdan balandlik (toğlik)ka kötariliş bilan astasekin özgarib boradi va har qaysi joyda öziga xos tipdagi T.z.ni hosil qiladi. T.z. tuşunçasi tuproq tiplari, tuproqiklim va qişloq xöjaligi. ekinlarini hududda rnlaştirişda qat'iy birlik sifatida qöllaniladi. Yer yuzida T.z.lari ma'lum tabiiy qonun asosida tarqalgan. Har bir T.z. muayyan bir geografik zonada uçraydi. Tuproqning bu xilda joylaşganligini dastlab V.V. Dokuçayev va N.M.Simbirsev aniklagan. Tuproq gorizontal va vertikal zonallik qonunlari asosida hosil bölgan, lekin tuproq tiplarining zonallik qonuni asosida tarqalişi mahalliy şaroitlar — toğlar, gidrogeologik va geologik xususiyatlarga köra, qisman özgarişi mumkin. T.z. juda kattaligi va bir zonaning turli qismlarida bioiklim şaroiti turliça bölganidan har bir zonada tuproq qoplami bir xil emas. Tuproqning intrazonal qonun asosida tarqalişi mahalliy şaroitga xos turli tabiiy omillar ta'siriga bogliq. Mas., sur tuproq zonasidagi gidrogeologik omillar ta'sirida paydo bölgan ötloqi, şörxok va botqoqi tuproklar intrazonal tuproqlardir. Yer yuzida Şimoliy yarim şarda (şim.dan jan. ga) quyidagi gorizontal tuproq zonalari uçraydi: tundra tuproklari; podzol tuproqlar; örmondaşt tuproklari; qora tuproklar; kaştan tuproklar; çöl tuproklar; sur tuproklar; qizil tuproklar. Har qaysi zonada intrazonal tuproklar ham bor.