Tuproqşunoslik va agrokimyo instituti
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 709–710-b. — ziyouz.com
Tuproqşunoslik va agrokimyo instituti TUPROQŞUNOSLIK VA AGROKIMYO INSTITUTI, Tuproqşunoslik va agrokimyo ilmiy tadqiqot davlat instituti — yirik ilmiy muassasa. Toşkent ş.da joylaşgan. Dastlab 1920 y.da Turkiston unti qoşida taşkil etilgan. 1932 y.da Butunittifoq Paxtaçilik ilmiy tadqiqot inti (SoyuzNIXI)ning öğitlar va agrotuproqşunoslik Markaziystyasigaaylantirildi. 1943— 60 ylarda Özbekiston FAning Tuproqşunoslik inti, 1961—64 y.larda Örta Osiyo Paxtaçilik davlat qömitasinig Tuproqşunoslik inti, 1965—72 y.larda ÖzSSR Qişloq xöjaligi vazirligining Tuprokşunoslik i.t. inti, 1973—98 y.larda Özbekiston FA Tuprokşunoslik va agrokimyo i.t. inti. 1998 y. 24 iyuldan Özbekiston Respublikasi Yer resurslari davlat qömitasi tarkibida. Intda (2004): tuproqlar genezisi va geografiyasi; yirik masştabli xaritagrafiya; tuproklar fizikasi va texnologiyasi; tuproklar kimyosi, fizikkimyosi va mineralogiyasi; agrokimyo; şörlangan tuproqlar genezisi va melioratsiyasi; tuproq unumdorligini boşqariş va baholaş; tuproklar bioekologiyasi; tuproq informatikasi; analitik markaz bölimlari, şuningdek, tuproq muzeyi, ilmiy kutubxona va tajriba maydonçasi faoliyat körsatadi.
Intining asosiy ilmiy yönalişlari: tuproklar evolyutsiyasi va tuproq qoplami özgarişlarining genetikgeografik xususiyatlari; tuproq unumdorligi modellarini va tuproq qoplami haqida ma'lumotlar bankini tuziş, tuproklar ekologik holatining özgarişlarini aniqlaş, tuproq unumdorligini oşiriş va uni boşqariş yöllarini işlab çiqiş; eroziyaga uçragan, ziçlaşgan, gumus holati yomonlaşgan tuproqlarning meliorativ holatini yaxşilaş; şörlangan tuproqlarni şörsizlantiriş usullarini işlab çiqiş, qişloq xöjaligi. yerlari tuproqlari monitoringini yuritiş va b. Int faoliyati A.N. Rozanov, M. A.' Pankov, M. A. Orlov, A. 3. Genusov, Ya. M. Nosirov, V. B. Gussak, S. A. Kudrin, B. V. Gorbunov, N. V. Kimberg, S. A. Röjov, I. N. Felitsiant, A. A. Dimo, V. A. Kovda, O. K. Komilov, H. Maxsudov, Ye. K. Kruglova, A. M. Rasulov, M. U. Umarov, J. Sattorov, T.S. Zokirov, I. T. Turopov, R.Q. Qöziyev kabi olimlarning nomlari bilan boğliq. Intda aspirantura, doktorantura bor. Ilmiy işlar, monografiyalar naşr kiladi. Respublikadagi oliy öquv yurtlari, xorijiy mamlakatlar ilmiy muassasalari bilan ilmiy aloqalarga ega. Bonn unti (GFR) bilan YUNESKO doirasida va suv resurslaridan samarali foydalaniş dasturi böyiça hamkorlik kiladi.
Sa'dulla Abdullayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУПРОҚШУНОСЛИК ВА АГРОКИМЁ ИНСТИТУТИ, Тупроқшунослик ва агрокимё илмий тадқиқот давлат институти — йирик илмий муассаса. Тошкент ш.да жойлашган. Дастлаб 1920 й.да Туркистон унти қошида ташкил этилган. 1932 й.да Бутуниттифоқ Пахтачилик илмий тадқиқот инти (СоюзНИХИ)нинг ўғитлар ва агротупроқшунослик Марказийстясигаайлантирилди. 1943— 60 йларда Ўзбекистон ФАнинг Тупроқшунослик инти, 1961—64 й.ларда Ўрта Осиё Пахтачилик давлат қўмитасиниг Тупроқшунослик инти, 1965—72 й.ларда ЎзССР Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг Тупрокшунослик и.т. инти, 1973—98 й.ларда Ўзбекистон ФА Тупрокшунослик ва агрокимё и.т. инти. 1998 й. 24 июлдан Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари давлат қўмитаси таркибида. Интда (2004): тупроқлар генезиси ва географияси; йирик масштабли харитаграфия; тупроклар физикаси ва технологияси; тупроклар кимёси, физиккимёси ва минералогияси; агрокимё; шўрланган тупроқлар генезиси ва мелиорацияси; тупроқ унумдорлигини бошқариш ва баҳолаш; тупроклар биоэкологияси; тупроқ информатикаси; аналитик марказ бўлимлари, шунингдек, тупроқ музейи, илмий кутубхона ва тажриба майдончаси фаолият кўрсатади.
Интининг асосий илмий йўналишлари: тупроклар эволюцияси ва тупроқ қоплами ўзгаришларининг генетикгеографик хусусиятлари; тупроқ унумдорлиги моделларини ва тупроқ қоплами ҳақида маълумотлар банкини тузиш, тупроклар экологик ҳолатининг ўзгаришларини аниқлаш, тупроқ унумдорлигини ошириш ва уни бошқариш йўлларини ишлаб чиқиш; эрозияга учраган, зичлашган, гумус ҳолати ёмонлашган тупроқларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш; шўрланган тупроқларни шўрсизлантириш усулларини ишлаб чиқиш, қишлоқ хўжалиги. ерлари тупроқлари мониторингини юритиш ва б. Инт фаолияти А.Н. Розанов, М. А.’ Панков, М. А. Орлов, А. 3. Генусов, Я. М. Носиров, В. Б. Гуссак, С. А. Кудрин, Б. В. Горбунов, Н. В. Кимберг, С. А. Рўжов, И. Н. Фелициант, А. А. Димо, В. А. Ковда, О. К. Комилов, Ҳ. Махсудов, Е. К. Круглова, А. М. Расулов, М. У. Умаров, Ж. Сатторов, Т.С. Зокиров, И. Т. Туропов, Р.Қ. Қўзиев каби олимларнинг номлари билан боғлиқ. Интда аспирантура, докторантура бор. Илмий ишлар, монографиялар нашр килади. Республикадаги олий ўқув юртлари, хорижий мамлакатлар илмий муассасалари билан илмий алоқаларга эга. Бонн унти (ГФР) билан ЮНЕСКО доирасида ва сув ресурсларидан самарали фойдаланиш дастури бўйича ҳамкорлик килади.
Саъдулла Абдуллаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.