Turbulentlik
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 718-b. — ziyouz.com
Turbulentlik — suyuklik va gazlar oqimlarida kuzatiladigan hamda bu oqimlarda turli ölçamli köplab uyurmalar hosil böladigan hodisa. T. tufayli bu omillarning tezlik, bosim, tra, ziçlik va b. xarakteristikalari fazoda va vaqt davomida tartibsiz özgarib turadi, ya'ni xaotik fluktuatsiyalar ta'sirida böladi. Şunisi bilan turbulent oqim laminar oqimsan farq qiladi. Laminar oqim özining barqarorligini yöqotganda T. vujudga keladi. Suyuqlik yoki gazda ğarakatlanayotgan qattiq jismlarga ular (suyuqdik yoki gaz) ning qarşiligini aniqlaşda, şuningdek, suyuklik yoki gaz örab turgan jismlar orasidagi issiqlik almaşişni hisoblaşda T. e'tiborga olinadi. T. statistik usullar yordamida izoxlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУРБУЛЕНТЛИК — суюклик ва газлар оқимларида кузатиладиган ҳамда бу оқимларда турли ўлчамли кўплаб уюрмалар ҳосил бўладиган ҳодиса. Т. туфайли бу омилларнинг тезлик, босим, тра, зичлик ва б. характеристикалари фазода ва вақт давомида тартибсиз ўзгариб туради, яъни хаотик флуктуациялар таъсирида бўлади. Шуниси билан турбулент оқим ламинар оқимцан фарқ қилади. Ламинар оқим ўзининг барқарорлигини йўқотганда Т. вужудга келади. Суюқлик ёки газда ғаракатланаётган қаттиқ жисмларга улар (суюқдик ёки газ) нинг қаршилигини аниқлашда, шунингдек, суюклик ёки газ ўраб турган жисмлар орасидаги иссиқлик алмашишни ҳисоблашда Т. эътиборга олинади. Т. статистик усуллар ёрдамида изохланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.