Turgor
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 720-b. — ziyouz.com
Turgor (lot. turgere — börtmoq, tölmoq) — hujayra qobiğining taranglik holati. T. xujayra içidagi suyuklik va taşqi eritmaning osmotik bosimi qamda hujayra qobiğining elastikligi tufayli röy beradi. Odatda, hayvonlar hujayrasi qobiğining tarangligi unça yuqori bölmaganidan (ba'zi böşliqiçlilar bundan mustasno) T. holati kuçli emas; ularning bir butunligini faqat izotonii eritmalar saqlaydi. Tirik ösimlik hujayralarida esa içki hujayra şirasining osmotik bosimi taşqi eritma osmotik bosimidan har doim katta, lekin hujayra devori sellyulozadan iborat bölganligi uçun hujayra qobiği yorilib ketmaydi. T. tufayli ösimlik töqimalari tarang va mustahkam böladi. Avtoliz jarayoni, ösimlikning sölişi va qarişi T. pasayişi oqibatida röy beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУРГОР (лот. turgere — бўртмоқ, тўлмоқ) — ҳужайра қобиғининг таранглик ҳолати. Т. хужайра ичидаги суюклик ва ташқи эритманинг осмотик босими қамда ҳужайра қобиғининг эластиклиги туфайли рўй беради. Одатда, ҳайвонлар ҳужайраси қобиғининг таранглиги унча юқори бўлмаганидан (баъзи бўшлиқичлилар бундан мустасно) Т. ҳолати кучли эмас; уларнинг бир бутунлигини фақат изотонии эритмалар сақлайди. Тирик ўсимлик ҳужайраларида эса ички ҳужайра ширасининг осмотик босими ташқи эритма осмотик босимидан ҳар доим катта, лекин ҳужайра девори целлюлозадан иборат бўлганлиги учун ҳужайра қобиғи ёрилиб кетмайди. Т. туфайли ўсимлик тўқималари таранг ва мустаҳкам бўлади. Автолиз жараёни, ўсимликнинг сўлиши ва қариши Т. пасайиши оқибатида рўй беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.