Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    «Turkiston viloyatining gazeti»

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 740–741-b. — ziyouz.com

    «Turkiston viloyatining gazeti» — Turkistonda 1870 y.da rus istiloçilari tomonidan naşr etilgan mahalliy tildagi ilk bosma gazeta. Turkiston generalgubernatorligining naşri. «Turkestanskiye vedomosti» gaz. ning özbekça varianti. Dastlab şu gaz. ga ilova tariqasida çiqarilgan. 1883 y.dan mustaqil gaz. «T. v.g.» birmunça vaqt (1872 y. iyulidan 1873 y.ning fev. iga qadar) Peterburgda naşr etilgan. 1885 y.dan gaz.ning bir tomoni «Turkestanskaya tuzemnaya gazeta» nomida rus tilida çiqqan. Faoliyati 1917 y.da töxtatilgan. «T. v. g.»ga 1871—1883 y.larda generalgubernator tarjimoni Şohimardon Ibrohimov, 1883 y. boşlarida Muhammadhasan Çanişev, 1883 y. örtalaridan 1917 y.ga qadar N.P.Ostroumov muharrirlik qilgan. Sahifalarida podşo Rossiyasining Turkistondagi mustamlakaçilik siyosati tarğib qilingan, mahalliy aholini «oq podşo» va uning Turkistondagi amaldorlari amrfarmonlarini sözsiz bajarişga undalgan. Gaz.da rasmiy materiallardan taşqari, paxtaçilik, ipakçilik haqida, fan, texnika, adabiyot va san'atga doyr materiallar ham e'lon qilingan. Gaz.da Sattorxon Abduğafforovning siyosiy publitsistik makrlalari, Furqat va Muqimiynğlpt ma'rifatga undovçi şe'rlari va hajviy asarlari çop etilgan. Şuningdek, rus yozuvçilari I.A.Krilov, A.S.Puşkin, N.V. Gogol, I.S. Turgenev, L. N.Tolstoy asarlaridan ilk tarjimalar bosilgan.

    «T. v. g.» 500—700 nusxada naşr etilgan. «T. v. g.» nusxalari Alişer Navoiy nomidagi Özbekiston milliy kutubxonasida va Özbekiston Respublikasi Markaziy davlat arxivida saqlanadi. Gaz.dagi materiallar 19-a. oxiri va 20-a. boşlarida Turkiston xalklari hayoti, madaniyatini örganişda muhim manba sanaladi.

    LA.Avşarova M . N ., 18701917 yillarda Turkistonda rus vaqtli matbuoti, T., 1959; Ernazarov T.E., Turkistondavaqtli matbuot (1870— 1925),T., 1959; Ernazarov T.E., Akbarov A. I ., Istoriya peçati Turkestana, T., 1976; Abduazizova N ., Turkiston matbuoti tarixi (1870—1917), T., 2000.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    «ТУРКИСТОН ВИЛОЯТИНИНГ ГАЗЕТИ» — Туркистонда 1870 й.да рус истилочилари томонидан нашр этилган маҳаллий тилдаги илк босма газета. Туркистон генералгубернаторлигининг нашри. «Туркестанские ведомости» газ. нинг ўзбекча варианти. Дастлаб шу газ. га илова тариқасида чиқарилган. 1883 й.дан мустақил газ. «Т. в.г.» бирмунча вақт (1872 й. июлидан 1873 й.нинг фев. ига қадар) Петербургда нашр этилган. 1885 й.дан газ.нинг бир томони «Туркестанская туземная газета» номида рус тилида чиққан. Фаолияти 1917 й.да тўхтатилган. «Т. в. г.»га 1871—1883 й.ларда генералгубернатор таржимони Шоҳимардон Иброҳимов, 1883 й. бошларида Муҳаммадҳасан Чанишев, 1883 й. ўрталаридан 1917 й.га қадар Н.П.Остроумов муҳаррирлик қилган. Саҳифаларида подшо Россиясининг Туркистондаги мустамлакачилик сиёсати тарғиб қилинган, маҳаллий аҳолини «оқ подшо» ва унинг Туркистондаги амалдорлари амрфармонларини сўзсиз бажаришга ундалган. Газ.да расмий материаллардан ташқари, пахтачилик, ипакчилик ҳақида, фан, техника, адабиёт ва санъатга дойр материаллар ҳам эълон қилинган. Газ.да Сатторхон Абдуғаффоровнинг сиёсий публицистик макрлалари, Фурқат ва Муқимийнғлпт маърифатга ундовчи шеърлари ва ҳажвий асарлари чоп этилган. Шунингдек, рус ёзувчилари И.А.Крилов, А.С.Пушкин, Н.В. Гоголь, И.С. Тургенев, Л. Н.Толстой асарларидан илк таржималар босилган.

    «Т. в. г.» 500—700 нусхада нашр этилган. «Т. в. г.» нусхалари Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон миллий кутубхонасида ва Ўзбекистон Республикаси Марказий давлат архивида сақланади. Газ.даги материаллар 19-а. охири ва 20-а. бошларида Туркистон халклари ҳаёти, маданиятини ўрганишда муҳим манба саналади.

    ЛА.Авшарова М . Н ., 18701917 йилларда Туркистонда рус вақтли матбуоти, Т., 1959; Эрназаров Т.Э., Туркистондавақтли матбуот (1870— 1925),Т., 1959; Эрназаров Т.Э., Акбаров А. И ., История печати Туркестана, Т., 1976; Абдуазизова Н ., Туркистон матбуоти тарихи (1870—1917), Т., 2000.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.