Turklar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 764-b. — ziyouz.com
Turklar — xalq. Turkiyaning asosiy aholisi (50 mln. kişi). Umumiy soni 53,3 mln. kişi (1990-y.lar örtalari). Turk tilida sözlaşadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar. T. antropologik jihatdan jan. yevropeoid irqning Örta dengiz guruhiga mansub. Etnik jihatdan T. 2 asosiy komponent: 11 — 13-a.larda saljuqiylar va möğullar istilosi davrida Örta Osiyo va Erondan Kiçik Osiyoga köçib kelgan köçmançi turkçorvador qabilalari (asosan, öğuzlar va turkmanlar) va mahalliy (Kiçik osiyolik) aholidan tarkib topgan. T.ning bir qismi (uzlar va bijanaklar) Bolqon ya.o. orkali Kiçik Osiyoga kirib kelgan.
T. mahalliy aholi (greklar, armanlar, gruzinlar va b.) bilan aralaşib, ularning bir qismini öziga singdirib oldi, ularning xöjaligi va madaniyatining juda köp belgilarini özlaştirdi. Etnogenezida, şuningdek, arab, kurd, jan. slavyan, rumin, alban va b. elementlar ham qatnaşgan. 14— 16-a.larda T. Bolqon ya.o. va Kiprni egallaganlar. Turk xalqi taxm. 15-a.da tarkib topdi. T. tarkibida yarim köçmançi etnografik guruhlar: yuruklar, turkmanlar, taxtajlar, abdallar va b. bor. Yarim köçmançilar ötroklaşib, T. tarkibiga singib bormoqda. Hoz. T.ning köpçiligi (65%) qişloq xöjaligi. da (dehkrnçilik va çorvaçilik), mln.dan oşiqroği sanoatda band.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУРКЛАР — халқ. Туркиянинг асосий аҳолиси (50 млн. киши). Умумий сони 53,3 млн. киши (1990-й.лар ўрталари). Турк тилида сўзлашади. Диндорлари — сунний мусулмонлар. Т. антропологик жиҳатдан жан. европеоид ирқнинг Ўрта денгиз гуруҳига мансуб. Этник жиҳатдан Т. 2 асосий компонент: 11 — 13-а.ларда салжуқийлар ва мўғуллар истилоси даврида Ўрта Осиё ва Эрондан Кичик Осиёга кўчиб келган кўчманчи туркчорвадор қабилалари (асосан, ўғузлар ва туркманлар) ва маҳаллий (Кичик осиёлик) аҳолидан таркиб топган. Т.нинг бир қисми (узлар ва бижанаклар) Болқон я.о. оркали Кичик Осиёга кириб келган.
Т. маҳаллий аҳоли (греклар, арманлар, грузинлар ва б.) билан аралашиб, уларнинг бир қисмини ўзига сингдириб олди, уларнинг хўжалиги ва маданиятининг жуда кўп белгиларини ўзлаштирди. Этногенезида, шунингдек, араб, курд, жан. славян, румин, албан ва б. элементлар ҳам қатнашган. 14— 16-а.ларда Т. Болқон я.о. ва Кипрни эгаллаганлар. Турк халқи тахм. 15-а.да таркиб топди. Т. таркибида ярим кўчманчи этнографик гуруҳлар: юруклар, туркманлар, тахтажлар, абдаллар ва б. бор. Ярим кўчманчилар ўтроклашиб, Т. таркибига сингиб бормоқда. Ҳоз. Т.нинг кўпчилиги (65%) қишлоқ хўжалиги. да (деҳкрнчилик ва чорвачилик), млн.дан ошиқроғи саноатда банд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.