Turkmaniston-Xuroson toğlari
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 772-b. — ziyouz.com
Turkmaniston-Xuroson toğlari — Eronnint şim.şarkiy va Turkmanistonning jan. qismidagi toğlar, ğarbda Elburs va şarqda Paropamiz toglari oraligida. Uz. 600 km dan ziyod, eni 250 km. Bal. 1500—2500 m, eng baland joyi 3314 m (Kengzoşk çöqqisi). Atrek va Koşafrud daryolarining böylama çözilgan vodiy va soyliklari T,X.t.ni Kopetdoğ va Nişopur toğlarita bölib yuborgan. Jan.da Alp geosinklinal oblastining şim. çekkasini taşkil etadi. T.X.t. OlatoğBinalud megantiklinoriysi, KuçanMaşhad pliotsenantropogenning yotqiziklar qoplagan bukilmasi va Kopetdoğ megantiklinoriysi mavjud bölgan yoysimon palaxsaliburmali sistemasidan iborat. Alpgaça bölgan asosi tokembriyning geosinklinal metamorfik jinslaridan, paleozoyning subplatforma va yuqori paleozoyning effuzivçökindi formatsiyalaridan tuzilgan. T.X.T. seysmik faol zonada. Foydali qazilmalardan toşkömir, polimetall rudalar, quriliş materiallari, toğ etaklarida gaz konlari topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУРКМАНИСТОН-ХУРОСОН ТОҒЛАРИ — Эроннинт шим.шаркий ва Туркманистоннинг жан. қисмидаги тоғлар, ғарбда Эльбурс ва шарқда Паропамиз тоглари оралигида. Уз. 600 км дан зиёд, эни 250 км. Бал. 1500—2500 м, энг баланд жойи 3314 м (Кенгзошк чўққиси). Атрек ва Кошафруд дарёларининг бўйлама чўзилган водий ва сойликлари Т,Х.т.ни Копетдоғ ва Нишопур тоғларита бўлиб юборган. Жан.да Альп геосинклиналь областининг шим. чеккасини ташкил этади. Т.Х.т. ОлатоғБиналуд мегантиклинорийси, КучанМашҳад плиоценантропогеннинг ётқизиклар қоплаган букилмаси ва Копетдоғ мегантиклинорийси мавжуд бўлган ёйсимон палахсалибурмали системасидан иборат. Альпгача бўлган асоси токембрийнинг геосинклиналь метаморфик жинсларидан, палеозойнинг субплатформа ва юқори палеозойнинг эффузивчўкинди формацияларидан тузилган. Т.Х.Т. сейсмик фаол зонада. Фойдали қазилмалардан тошкўмир, полиметалл рудалар, қурилиш материаллари, тоғ этакларида газ конлари топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.