Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Turkmanlar

    Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 772-b. — ziyouz.com

    Turkmanlar — xalq, TurkmanisĞyaoyaning asosiy aholisi (2537 ming kişi, 1990-y.lar örtalari). Şuningdek, Özbekiston, Şim. Kavkaz, Astraxon viloyati va RFning bir neçta şaharlarida, Afğoniston, Eron va Turkiyada yaşaydi. Umumiy soni 4,6 mln. kişi. Turkman Ğpilila sözlaşadi. Dindorlari — sunniy musulmonlar.

    T.ning etnogenezida mahalliy daxmassagetlar, şuningdek, sarmatlar, alanlar qabilalari, qisman qad. Marğiyona, Parfiya va Xorazm davlatlari aholisi qatnaşgan. 1ming yillik örtalarida Kaspiy böyi çöllarida turkiy qabilalar, 9-a.da öğuzlar paydo bölgan. Ular T.ning etnogenezida muhim rol öynagan. Öğuzlarning asosiy guruhi 11-a.da şim.şarqdan kelib, mahalliy aholi bilan aralaşib ketgan. 15-a.da turkman elati şakllangan. 20-a.gaça T.da qabilauruğlarga ajraliş saqlangan. Ulardan eng yiriklari: takalar, yovmutlar, ersari, solurlar, sariklar, gyoklan va çoudorlar bölgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ТУРКМАНЛАР — халқ, ТуркманисҒяоянинг асосий аҳолиси (2537 минг киши, 1990-й.лар ўрталари). Шунингдек, Ўзбекистон, Шим. Кавказ, Астрахон вилояти ва РФнинг бир нечта шаҳарларида, Афғонистон, Эрон ва Туркияда яшайди. Умумий сони 4,6 млн. киши. Туркман Ғпилила сўзлашади. Диндорлари — сунний мусулмонлар.

    Т.нинг этногенезида маҳаллий дахмассагетлар, шунингдек, сарматлар, аланлар қабилалари, қисман қад. Марғиёна, Парфия ва Хоразм давлатлари аҳолиси қатнашган. 1минг йиллик ўрталарида Каспий бўйи чўлларида туркий қабилалар, 9-а.да ўғузлар пайдо бўлган. Улар Т.нинг этногенезида муҳим роль ўйнаган. Ўғузларнинг асосий гуруҳи 11-а.да шим.шарқдан келиб, маҳаллий аҳоли билан аралашиб кетган. 15-а.да туркман элати шаклланган. 20-а.гача Т.да қабилауруғларга ажралиш сақланган. Улардан энг йириклари: такалар, ёвмутлар, эрсари, солурлар, сариклар, гёклан ва чоудорлар бўлган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.