Tursunxöjayev

Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 788–789-b. — ziyouz.com

Tursunxöjayev Sa'dullaxöja (1891 Toşkent 1938.4.10) davlat va jamoat arbobi. Turkistondagi jadidçilik harakatining namoyandalaridan biri. Rustuzem maktabida öqigan (1898 — 1901). «Taraqqiyparvar» taşkilotining a'zosi syfatida jadidçilik harakatida faol katnaşgan (1908 — 17). Abdulla Avlonip, Munavvarqori, Nizomiddin Xöjayev va b. bilan hamkorlik qilgan. Turkiston ölkasi Oziq-ovqat xalq komissarligining Moskvadagi vakili (1917 — 18), Toşkent Eski şaxar Soveti ijroiya qömitasi raisi örinbosari (1918), Turkiston ASSR Soğliqni saqlaş xalq komissari (1918 — 19), Milliy işlar xalq komissari, Taşqi işlar xalq komissari (1919). Turkiston Kompartiyasi MK kotibi, ayni paytda Buxoro Kompartiyasi MK mas'ul kotibi (1920 — 21). BXSRning Savdo va sanoat xalq noziri (1921), Turkiston ASSR Markaziy xalq xöjaligi Kengaşi raisi örinbosari (1921 — 22), Pomir oblasti inqilobiy qömitasi raisi (1922 — 23). XXSR Ijtimoiy ta'minot, savdo va sanoat xalq noziri (1923 24), XXSR Nozirlar Şörosi raisi örinbosari, Davlat reja komissiyasi raisi, XXSR Markaziy Ijroiya Qömitasi raisi (1924). Xorazm viloyati inqilobiy qömitasi raisi (1924 — 25). Örta Osiyoda milliyhududiy çegaralaniş ötkazilgaç, SSSR Mehnat va Mudofaa Kengaşining Özbekiston SSR böyiça vakili (1925 — 26), Örta Osiyo suv xöjaligi qurilişi taşkiloti boşliği (1927), SSSR^ Yer işlari xalq komissarligining Örta Osiyo böyiça vakili (1928 — 34), Qozoğiston SSR Suv xöjaligi Boş boşqarmasining boşliği (1935 — 37). T. «Milliy ittihod» Markaziy qömitasi a'zosi (1920 — 21) syfatida BXSRda katta taşkilotçilik işlarini olib borgan.

Podşo Rossiyasi va sovet rejimiga qarşi siyosiy faoliyati uçun T. bir neça marta qamoqqa olingan (1911 y. Qöqon; 1922 y.; 1937.27.4, Olmaota). Toşkentda bölgan SSSR Oliy Sudi harbiy kollegiyasining majlisida otişga hukm qilingan va öşa kuni otib taşlangan. 1957 y. 1 avg.da oklangan.

Ad.:Azizzoda L, Yangi xayet kuraşçilari, T., 1977; Validiy, Bölinganni böri yer [Xotiralar], T., 1977; Özbekistonning yangi tarixi, 2kitob (Özbekiston sovet mustamlakaçiligi davrida], T., 2000.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ТУРСУНХЎЖАЕВ Саъдуллахўжа (1891 Тошкент 1938.4.10) давлат ва жамоат арбоби. Туркистондаги жадидчилик ҳаракатининг намояндаларидан бири. Рустузем мактабида ўқиган (1898 — 1901). «Тараққийпарвар» ташкилотининг аъзоси сйфатида жадидчилик ҳаракатида фаол катнашган (1908 — 17). Абдулла Авлонип, Мунавварқори, Низомиддин Хўжаев ва б. билан ҳамкорлик қилган. Туркистон ўлкаси Озиқ-овқат халқ комиссарлигининг Москвадаги вакили (1917 — 18), Тошкент Эски шахар Совети ижроия қўмитаси раиси ўринбосари (1918), Туркистон АССР Соғлиқни сақлаш халқ комиссари (1918 — 19), Миллий ишлар халқ комиссари, Ташқи ишлар халқ комиссари (1919). Туркистон Компартияси МК котиби, айни пайтда Бухоро Компартияси МК масъул котиби (1920 — 21). БХСРнинг Савдо ва саноат халқ нозири (1921), Туркистон АССР Марказий халқ хўжалиги Кенгаши раиси ўринбосари (1921 — 22), Помир области инқилобий қўмитаси раиси (1922 — 23). ХХСР Ижтимоий таъминот, савдо ва саноат халқ нозири (1923 24), ХХСР Нозирлар Шўроси раиси ўринбосари, Давлат режа комиссияси раиси, ХХСР Марказий Ижроия Қўмитаси раиси (1924). Хоразм вилояти инқилобий қўмитаси раиси (1924 — 25). Ўрта Осиёда миллийҳудудий чегараланиш ўтказилгач, СССР Меҳнат ва Мудофаа Кенгашининг Ўзбекистон ССР бўйича вакили (1925 — 26), Ўрта Осиё сув хўжалиги қурилиши ташкилоти бошлиғи (1927), СССР^ Ер ишлари халқ комиссарлигининг Ўрта Осиё бўйича вакили (1928 — 34), Қозоғистон ССР Сув хўжалиги Бош бошқармасининг бошлиғи (1935 — 37). Т. «Миллий иттиҳод» Марказий қўмитаси аъзоси (1920 — 21) сйфатида БХСРда катта ташкилотчилик ишларини олиб борган.

Подшо Россияси ва совет режимига қарши сиёсий фаолияти учун Т. бир неча марта қамоққа олинган (1911 й. Қўқон; 1922 й.; 1937.27.4, Олмаота). Тошкентда бўлган СССР Олий Суди ҳарбий коллегиясининг мажлисида отишга ҳукм қилинган ва ўша куни отиб ташланган. 1957 й. 1 авг.да окланган.

Ад.:Азиззода Л, Янги хает курашчилари, Т., 1977; Валидий, Бўлинганни бўри ер [Хотиралар], Т., 1977; Ўзбекистоннинг янги тарихи, 2китоб (Ўзбекистон совет мустамлакачилиги даврида], Т., 2000.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.