Tuşpa
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 801-b. — ziyouz.com
Tuşpa — Van köli (Turkiya) şarqiy sohilida joylaşgan qad. şahar, Urartu davlati poytaxti (mil. av. 9—6- a.lar). T.ning qal'a qismi baland qoya ustiga qurilgan. Podşo Menua davrida (mil. av. 9-a. oxiri) toğ buloklaridan şaharga kanal ötkazilgan. 1916 y. I. A. Orbeli qoyatoşning jan. yon bağridan podşo Sarduri II (mil. av. 8-a. örtasi) yilnomasi bitilgan katta ustun (stela) ni topgan. T. ossuriy yozma manbalarida bir neça marta qayd etib ötilgan. Mil. av. 735 y. ossuriyaliklar şaharni vayron qilişgan bölsada, qal'ani egallay olişmagan. Mil. av. 7-a.da podşoh qarorgohi T. tarkibiga kiruvçi Tuproqqal'aga köçirilgan. Qal'a mil. av. 6-a. boşida midiyaliklar tomonidan vayron etilgan, lekin Axomaniylar davrida qal'ada hayot davom etgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУШПА — Ван кўли (Туркия) шарқий соҳилида жойлашган қад. шаҳар, Урарту давлати пойтахти (мил. ав. 9—6- а.лар). Т.нинг қалъа қисми баланд қоя устига қурилган. Подшо Менуа даврида (мил. ав. 9-а. охири) тоғ булокларидан шаҳарга канал ўтказилган. 1916 й. И. А. Орбели қоятошнинг жан. ён бағридан подшо Сардури II (мил. ав. 8-а. ўртаси) йилномаси битилган катта устун (стела) ни топган. Т. оссурий ёзма манбаларида бир неча марта қайд этиб ўтилган. Мил. ав. 735 й. оссурияликлар шаҳарни вайрон қилишган бўлсада, қалъани эгаллай олишмаган. Мил. ав. 7-а.да подшоҳ қароргоҳи Т. таркибига кирувчи Тупроққалъага кўчирилган. Қалъа мил. ав. 6-а. бошида мидияликлар томонидан вайрон этилган, лекин Ахоманийлар даврида қалъада ҳаёт давом этган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.