Tut odimçisi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 795-b. — ziyouz.com
Tut odimçisi (Apocheima cineraius Easch.) — kapalaklar turkumining odimlovçilar oilasiga mansub haşarot; tut bargining aşadiy zararkunandasi. Kapalagi sarğiş. Qanotlarini yoyganda 25 mm. T.o. bir yidda 1 avlod beradi, şundan 9 oyini yer tagida ğumbak holda ötkazadi. Erta bahorda urğoçi kapalagi 800—1000 donagaça tuxum qöyadi. Qurti martning 2yarmi yoki apr. boşlarida çika boşlaydi. Hayoti davrida 5 yoşni ötaydi. Qurtlar yangi tut kurtagi va barglarini kemirib, uni butunlay yöq qiladi. Har bir qurt örtaça 1,5 kg barg iste'mol qiladi (ipak qurtiga qaraganda 8 marta köp). 30—40 kundan söng (may oyi boşlarida) 20—30 sm çuqurlikda öziga in yasab, ğumbakka aylanadi va şu joyda qişlaydi.
T.o. qurtini yöqotiş uçun kompleks agrotexnik (tut daraxtlari tagini kuzda va bahorda yumşatiş, kuzda tut kator oralarini çuqur haydaş, begona ötlarni yöqotiş) hamda kimyoviy kuraş (tutning kökarib turgan kurtaklariga karbofos, Bi58, siperfos, sumialfa preparatlaridan birining 0,1—0,3% eritmasi purkaş) çoralari tavsiya etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУТ ОДИМЧИСИ (Apocheima cineraius Easch.) — капалаклар туркумининг одимловчилар оиласига мансуб ҳашарот; тут баргининг ашадий зараркунандаси. Капалаги сарғиш. Қанотларини ёйганда 25 мм. Т.о. бир йидда 1 авлод беради, шундан 9 ойини ер тагида ғумбак ҳолда ўтказади. Эрта баҳорда урғочи капалаги 800—1000 донагача тухум қўяди. Қурти мартнинг 2ярми ёки апр. бошларида чика бошлайди. Ҳаёти даврида 5 ёшни ўтайди. Қуртлар янги тут куртаги ва баргларини кемириб, уни бутунлай йўқ қилади. Ҳар бир қурт ўртача 1,5 кг барг истеъмол қилади (ипак қуртига қараганда 8 марта кўп). 30—40 кундан сўнг (май ойи бошларида) 20—30 см чуқурликда ўзига ин ясаб, ғумбакка айланади ва шу жойда қишлайди.
Т.о. қуртини йўқотиш учун комплекс агротехник (тут дарахтлари тагини кузда ва баҳорда юмшатиш, кузда тут катор ораларини чуқур ҳайдаш, бегона ўтларни йўқотиш) ҳамда кимёвий кураш (тутнинг кўкариб турган куртакларига карбофос, Би58, циперфос, сумиальфа препаратларидан бирининг 0,1—0,3% эритмаси пуркаш) чоралари тавсия этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.