Tut parvonasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 795-b. — ziyouz.com
Tut parvonasi (Glyphodes pylaialis Walker.) — qurti faqat tut bargi bilan oziqtanadigan zararkunanda haşarot. Ayniqsa, tut daraxtlari, nihollari, bargiga jiddiy zarar keltiradi. Töliq rivojlanadigan haşarot. Katta yoşdagi qurtlari daraxt pöstloqlari tagida maxsus ipakdan töqigan belançagi içida qişlab çiqadi. Bahorda ğumbakka aylanadi, 15—20 kundan söng undan kapalaklar uçib çiqadi. Kapalagi mayda, qanotlari yozilganda 15—17 mm, qanotida köndalang çiziklari bor. Har bir kapalak (tut bargiga 2—3 tadan) örtaça 5060 ta tuxum qöyadi. Tuxumdan çiqqan qurtlar tut bargi töqimalarini yeb şikastlaydi. Zararlangan daraxt novdalari quriydi, sovuqqa çidamliligi pasayib ketadi. Yil davomida 6—7 marta avlod beradi. Oxirgi avlodning qurtlari okt.noyab. oylarida qişlaşga ötadi.
1994 y.dan Özbekistonda dastlab Afğoniston orqali Surxondaryo viloyatida, keyingi yillarda Farğona, Toşkent, Sirdaryo viloyatlarida Tarkalgan. T.p.ga qarşi biologik kuraş usullari yaxşi samara beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУТ ПАРВОНАСИ (Glyphodes pylaialis Walker.) — қурти фақат тут барги билан озиқтанадиган зараркунанда ҳашарот. Айниқса, тут дарахтлари, ниҳоллари, баргига жиддий зарар келтиради. Тўлиқ ривожланадиган ҳашарот. Катта ёшдаги қуртлари дарахт пўстлоқлари тагида махсус ипакдан тўқиган беланчаги ичида қишлаб чиқади. Баҳорда ғумбакка айланади, 15—20 кундан сўнг ундан капалаклар учиб чиқади. Капалаги майда, қанотлари ёзилганда 15—17 мм, қанотида кўндаланг чизиклари бор. Ҳар бир капалак (тут баргига 2—3 тадан) ўртача 5060 та тухум қўяди. Тухумдан чиққан қуртлар тут барги тўқималарини еб шикастлайди. Зарарланган дарахт новдалари қурийди, совуққа чидамлилиги пасайиб кетади. Йил давомида 6—7 марта авлод беради. Охирги авлоднинг қуртлари окт.нояб. ойларида қишлашга ўтади.
1994 й.дан Ўзбекистонда дастлаб Афғонистон орқали Сурхондарё вилоятида, кейинги йилларда Фарғона, Тошкент, Сирдарё вилоятларида Tapкалган. Т.п.га қарши биологик кураш усуллари яхши самара беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.