Tutaş muhitlar mexanikasi
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 796-b. — ziyouz.com
Tutaş muhitlar mexanikasi — mexanikaning gazlar, suyuqliklar, plazma va deformatsiyalanuvçi qattiq jismlarning harakati hamda muvozanatini örganuvçi bölimi. Gidrodinamika, elastiklik nazariyasi, plastiklik nazariyasi, şuningdek, qator boşqa nazariyalarini öz içiga oladi. T.m.m. moddaning diskret (atom, molekulyar) tuzilişini hisobga olmaydi, uni yaxlit, uzluksiz muhit deb qaraydi. Muhitning xarakati va muvozanati tenglamalari, uzilmaslik tenglamasi, energiyaning saklaniş qonuni, şuningdek, kuçlanişlar, deformatsiyalar, deformatsiya tezliklari va b. orasidagi bogliklik munosabati T.m.m.ning asosini taşkil etadi. Muhit xarakteristikalari tra va b. fizikkimyoviy parametrlarga boğliq bölişi mumkin. Aniq bir masala yeçilayotganda yuqorida sanab ötilgan tenglamalardan taşqari muhitning xususiyatlariga boğliq boşlanğiç va çegaraviy şartlar ham berilişi şart. T.m.m. usullari fan va texnikada keng qöllanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУТАШ МУҲИТЛАР МЕХАНИКАСИ — механиканинг газлар, суюқликлар, плазма ва деформацияланувчи қаттиқ жисмларнинг ҳаракати ҳамда мувозанатини ўрганувчи бўлими. Гидродинамика, эластиклик назарияси, пластиклик назарияси, шунингдек, қатор бошқа назарияларини ўз ичига олади. Т.м.м. модданинг дискрет (атом, молекуляр) тузилишини ҳисобга олмайди, уни яхлит, узлуксиз муҳит деб қарайди. Муҳитнинг харакати ва мувозанати тенгламалари, узилмаслик тенгламаси, энергиянинг сакланиш қонуни, шунингдек, кучланишлар, деформациялар, деформация тезликлари ва б. орасидаги богликлик муносабати Т.м.м.нинг асосини ташкил этади. Муҳит характеристикалари тра ва б. физиккимёвий параметрларга боғлиқ бўлиши мумкин. Аниқ бир масала ечилаётганда юқорида санаб ўтилган тенгламалардан ташқари муҳитнинг хусусиятларига боғлиқ бошланғич ва чегаравий шартлар ҳам берилиши шарт. Т.м.м. усуллари фан ва техникада кенг қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.