Tuva tili
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 670-b. — ziyouz.com
Tuva tili — turkiy tillar oilasiga mansub, asosan, RFning Tuva (Tiva) Respublikasida, qisman Mongoliya va Xitoyda tarqalgan til. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 250 ming kişiga yaqin (1990-y.larning oxiri). T.t. markaziy (adabiy tilga asos bölgan), ğarbiy, şim. şarqiy va jan.şarqiy lahjalarga bulinadi. T.t.ning fonetik xususiyatlari: kuçli va kuçeiz undoşlar oppozitsiyasi; qisqa, çöziq va faringal (böğiz) unlilarining mavjudligi (at — ism, aat — otmok,, bosib çiqarmoq, aat — uy hayvoni; xaar — qor) va b. Morfologik xususiyatlari: jönaliş kelişigining maxsus şakli (dagje — togga), şart maylining murakkab şakli (barzömza — agar men borsam), çegara mayli, birgalik ravişdoş şakllarining mavjudligi va b. Sintaksisi ot kesimning qad. şakli qöllanişi bilan ajralib turadi (men bilir kiji men — men bilaman, bilağonman). Leksikasida möğul tilidan özlaşgan sözlar köp. Adabiy T.t. 20-a.ning 30— 50-y.larida şakllangan. Yozuvi 1930—41 y.larda lotin grafikasi asosida bölgan, 1941 y.dan rus grafikasi asosida şakllantirilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУВА ТИЛИ — туркий тиллар оиласига мансуб, асосан, РФнинг Тува (Тива) Республикасида, қисман Монголия ва Хитойда тарқалган тил. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 250 минг кишига яқин (1990-й.ларнинг охири). Т.т. марказий (адабий тилга асос бўлган), ғарбий, шим. шарқий ва жан.шарқий лаҳжаларга булинади. Т.т.нинг фонетик хусусиятлари: кучли ва кучеиз ундошлар оппозицияси; қисқа, чўзиқ ва фарингал (бўғиз) унлиларининг мавжудлиги (ат — исм, аат — отмок,, босиб чиқармоқ, аат — уй ҳайвони; хаар — қор) ва б. Морфологик хусусиятлари: жўналиш келишигининг махсус шакли (дагже — тогга), шарт майлининг мураккаб шакли (барзўмза — агар мен борсам), чегара майли, биргалик равишдош шаклларининг мавжудлиги ва б. Синтаксиси от кесимнинг қад. шакли қўлланиши билан ажралиб туради (мен билир кижи мен — мен биламан, билағонман). Лексикасида мўғул тилидан ўзлашган сўзлар кўп. Адабий Т.т. 20-а.нинг 30— 50-й.ларида шаклланган. Ёзуви 1930—41 й.ларда лотин графикаси асосида бўлган, 1941 й.дан рус графикаси асосида шакллантирилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.