Tuvaloqlar
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 670–671-b. — ziyouz.com
Tuvaloqlar (Otididae) — turnasimonlar turkumining bir oilasi. Böyni örtaça uzunlikda, oyoği baquvvat, barmoqlari kalta (orqa barmoği yöq), qadoqsimon yostiqçalari bor. Dumi nisbatan kalta, yoğ bezlari yuq. Yaxşi yuguradi. 11 uruğga mansub 24 turi bor. Afrika, Yevropa, Avstraliya, Osiyoning daşt va çullarida urçiş davrida juftjuft bulib yaşaydi. Ötroq hayot keçiruvçi va migratsiya qiluvçi turlari mavjud. Yerga uya quradi. 2—5 ta tuxum qöyadi. 20—30 kun bosadi. Ösimliklar, haşarotlar, mayda sudralib yuruvçilar bilan oziklanadi. Ovlanadi. Köriq yerlarning özlaştirilişi va tartibsiz ovlanişi natijasida soni kamayib bormoqda. Özbekistonda 3 turi (töxtatuvaloq, bizğaldoq, yörğa tuvaloq) uçraydi. Körsatilgan turlari Tabiatni muhofaza qiliş xalqaro ittifoqi va Özbekiston Respublikasi Qizil kitoblariga kiritilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТУВАЛОҚЛАР (Otididae) — турнасимонлар туркумининг бир оиласи. Бўйни ўртача узунликда, оёғи бақувват, бармоқлари калта (орқа бармоғи йўқ), қадоқсимон ёстиқчалари бор. Думи нисбатан калта, ёғ безлари йуқ. Яхши югуради. 11 уруғга мансуб 24 тури бор. Африка, Европа, Австралия, Осиёнинг дашт ва чулларида урчиш даврида жуфтжуфт булиб яшайди. Ўтроқ ҳаёт кечирувчи ва миграция қилувчи турлари мавжуд. Ерга уя қуради. 2—5 та тухум қўяди. 20—30 кун босади. Ўсимликлар, ҳашаротлар, майда судралиб юрувчилар билан озикланади. Овланади. Кўриқ ерларнинг ўзлаштирилиши ва тартибсиз овланиши натижасида сони камайиб бормоқда. Ўзбекистонда 3 тури (тўхтатувалоқ, бизғалдоқ, йўрға тувалоқ) учрайди. Кўрсатилган турлари Табиатни муҳофаза қилиш халқаро иттифоқи ва Ўзбекистон Республикаси Қизил китобларига киритилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.