Tyanszin
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 818-b. — ziyouz.com
Tyanszin — Xitoyning şimşarqiy qismidagi şahar. Mamlakatning muhim iqtisodiy markazlaridan. Sariq dengizning Boxayvan qöltiği yaqinida, Xayxe daryosining Buyuk Xitoy kanali bilan kesişgan yerida joylaşgan. Atrofidagi tumanlar bilan markazga böysunuvçi mustaqil ma'muriy birlikni taşkil etadi. Aholisi 9,05 mln. kişi (1998). Transport yöllari tuguni, yirik port. T. — Pekinning «dengiz darvozasi», Şanxay bilan bir katorda muhim savdotaqsimot punkti; T.ga mamlakat taşqi savdo operatsiyalarining 1/4 qismi töğri keladi. Pölat quyiş, maşinasozlik, priborsozlik, kimyo, töqimaçilik, radioelektronika va qoğoz sanoatlari rivojlangan. Gilam, velosiped, soat va tikuvçilik maşinalari işlab çiqariladi. Untlar bor. Metropoliten qurilgan.
Şaharga 13-a.da Çjigu baliqçilar qişloği örnida asos solingan. 1465 y.dan T. deb atalgan. 1725 y.dan okrug, 1731 y.dan viloyat markazi. 1856—60 y.lardagi AngliyaFransiyaXitoy uruşi vaqtida inglizfransuz qöşinlari bosib olgan. 1860 y.dagi AngliyaXitoy va FransiyaXitoy şartnomasiga muvofiq, çet el savdosi uçun oçiq deb e'lon qilingan. 1900 y. iyul oyida, Ixetuan qözğoloni vaqtida T. 8 davlat harbiylari tomonidan işğol qilingan. 1937—45 y.lar yaponlar qöl ostida bölgan. 1949 y. 15 yanv.da gomindançilar T.dan çiqarib yuborilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЯНЬЦЗИНЬ — Хитойнинг шимшарқий қисмидаги шаҳар. Мамлакатнинг муҳим иқтисодий марказларидан. Сариқ денгизнинг Бохайвань қўлтиғи яқинида, Хайхэ дарёсининг Буюк Хитой канали билан кесишган ерида жойлашган. Атрофидаги туманлар билан марказга бўйсунувчи мустақил маъмурий бирликни ташкил этади. Аҳолиси 9,05 млн. киши (1998). Транспорт йўллари тугуни, йирик порт. Т. — Пекиннинг «денгиз дарвозаси», Шанхай билан бир каторда муҳим савдотақсимот пункти; Т.га мамлакат ташқи савдо операцияларининг 1/4 қисми тўғри келади. Пўлат қуйиш, машинасозлик, приборсозлик, кимё, тўқимачилик, радиоэлектроника ва қоғоз саноатлари ривожланган. Гилам, велосипед, соат ва тикувчилик машиналари ишлаб чиқарилади. Унтлар бор. Метрополитен қурилган.
Шаҳарга 13-а.да Чжигу балиқчилар қишлоғи ўрнида асос солинган. 1465 й.дан Т. деб аталган. 1725 й.дан округ, 1731 й.дан вилоят маркази. 1856—60 й.лардаги АнглияФранцияХитой уруши вақтида инглизфранцуз қўшинлари босиб олган. 1860 й.даги АнглияХитой ва ФранцияХитой шартномасига мувофиқ, чет эл савдоси учун очиқ деб эълон қилинган. 1900 й. июль ойида, Ихэтуан қўзғолони вақтида Т. 8 давлат ҳарбийлари томонидан ишғол қилинган. 1937—45 й.лар японлар қўл остида бўлган. 1949 й. 15 янв.да гоминданчилар Т.дан чиқариб юборилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.