Tyepolo Jovanni Battista
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 814-b. — ziyouz.com
Tyepolo Jovanni Battista TYEPOLO (Tiepolo) Jovanni Battista (1696.5.3, Venetsiya 1770.27.3, Madrid) — italyan rassomi, rasm ustasi, öymakor naqqoş; 18-a. Venetsiya maktabining yirik vakili. G. Ladzarinidan ta'lim olgan, P. Veroneze va J.B.Pyatsettadan ilhomlangan. Asosan, Venetsiyada, şuningdek, Milan (1731-32, 1732, 1740), Vyursburg (175053), Madrid (1762-70) da işlagan. T. ijodi 16—18-a.lar italyan monumental san'ati taraqqiyotiga ulkan hissa bölib qöşildi; uning freska va kartinalari tubsiz kengliklari, tuganmas jöşqinligi va erkin tasviri, nurhavo ta'sirining mukammalligi, böyoklarining yengil va şaffofligi, rakurslarining favquloddaligi bilan jahon monumental bezak san'atining çöqqilaridan biriga aylandi. T.ning ilk asarlaridayoq ijodiga xos bölgan harakatçan şakllar, keskin nursoya hamda boy tasavvuri közga taşlanadi (1725 y.dan söng Venetsiyadagi Dolfino saroyi uçun tayyorlangan kartinalar turkumi). 1735 y.dan T. asarlari erkin va jöşqin tus oldi, ranglar yorqinlaşdi va nozik tuslar bilan boyidi [Venetsiyadagi Jezuati (1737—39) va Skalsi (1743— 44) çerkovlaridagi plafonlar va b.]. Rassom asarlarida interyerlarni illyuziyali kengaytirib va çuqurlaştirib, bezaklarni me'moriy kenglikka mahorat bilan uyğunlaştirgan. Dastgoh asarlari obrazlarining yorqin ta'sirçanligi va mahoratli usuli bilan hayratga soladi («Amfitratning zafari», taxm. 1740, Drezden kartinalar galereyasida va b.). T. portretlar («Arendagi töplam» köp şaklli kompozitsiya, 1748—50 va b.), öta ta'sirçan grafik asarlar («Turli xil ğaroyibotlar», «Xayol hazillari» ofortlar turkumlari va b.) muallifidir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ТЬЕПОЛО (Tiepolo) Жованни Баттиста (1696.5.3, Венеция 1770.27.3, Мадрид) — итальян рассоми, расм устаси, ўймакор наққош; 18-а. Венеция мактабининг йирик вакили. Г. Ладзаринидан таълим олган, П. Веронезе ва Ж.Б.Пьяцеттадан илҳомланган. Асосан, Венецияда, шунингдек, Милан (1731-32, 1732, 1740), Вюрцбург (175053), Мадрид (1762-70) да ишлаган. Т. ижоди 16—18-а.лар итальян монументал санъати тараққиётига улкан ҳисса бўлиб қўшилди; унинг фреска ва картиналари тубсиз кенгликлари, туганмас жўшқинлиги ва эркин тасвири, нурҳаво таъсирининг мукаммаллиги, бўёкларининг енгил ва шаффофлиги, ракурсларининг фавқулоддалиги билан жаҳон монументал безак санъатининг чўққиларидан бирига айланди. Т.нинг илк асарларидаёқ ижодига хос бўлган ҳаракатчан шакллар, кескин нурсоя ҳамда бой тасаввури кўзга ташланади (1725 й.дан сўнг Венециядаги Дольфино саройи учун тайёрланган картиналар туркуми). 1735 й.дан Т. асарлари эркин ва жўшқин тус олди, ранглар ёрқинлашди ва нозик туслар билан бойиди [Венециядаги Жезуати (1737—39) ва Скальци (1743— 44) черковларидаги плафонлар ва б.]. Рассом асарларида интерьерларни иллюзияли кенгайтириб ва чуқурлаштириб, безакларни меъморий кенгликка маҳорат билан уйғунлаштирган. Дастгоҳ асарлари образларининг ёрқин таъсирчанлиги ва маҳоратли усули билан ҳайратга солади («Амфитратнинг зафари», тахм. 1740, Дрезден картиналар галереясида ва б.). Т. портретлар («Арендаги тўплам» кўп шаклли композиция, 1748—50 ва б.), ўта таъсирчан график асарлар («Турли хил ғаройиботлар», «Хаёл ҳазиллари» офортлар туркумлари ва б.) муаллифидир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.