Uçma
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 205–206-b. — ziyouz.com
Uçma UÇMA, otaşak (Ceratocephalus Moench.) — ayiqtovondoşlarga mansub bir yillik ötlar turkumi. Özbekistonda 2 turi — töğritumşuq U. (Ctesticulatus (Crants) Bess.) va ilmoqtumşuq U. (S. falcatus (L.) Pers.) ösadi. Töğritumşuq U. poyasi 1—7 sm, ilmoqtumşuq U.ning böyi 3—10 sm, tumşuği qayrilgan. Bargi panjasimon kambar bölakçali, ildiz böğzida joylaşgan. Guli sariq. Mevasi tumşuqsimon ösimtali, poya uçida boşoqqa öxşab töplangan. Uruği kuzdagi birinçi yomğirdan keyin unib çiqadi; mart— apr.da gullab uruğlaydi. U. çöl va adirlardagi ötloqlarda, ekinlar orasida köp uçraydi. Tarkibida zaharli modda bor. Töğritumşuq uçma, U.dan köpinça qöy va eçkilar zaharlanadi. Özbekistonda keng tarqalgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЧМА, оташак (Ceratocephalus Moench.) — айиқтовондошларга мансуб бир йиллик ўтлар туркуми. Ўзбекистонда 2 тури — тўғритумшуқ У. (Ctesticulatus (Crants) Bess.) ва илмоқтумшуқ У. (С. falcatus (L.) Pers.) ўсади. Тўғритумшуқ У. пояси 1—7 см, илмоқтумшуқ У.нинг бўйи 3—10 см, тумшуғи қайрилган. Барги панжасимон камбар бўлакчали, илдиз бўғзида жойлашган. Гули сариқ. Меваси тумшуқсимон ўсимтали, поя учида бошоққа ўхшаб тўпланган. Уруғи куздаги биринчи ёмғирдан кейин униб чиқади; март— апр.да гуллаб уруғлайди. У. чўл ва адирлардаги ўтлоқларда, экинлар орасида кўп учрайди. Таркибида заҳарли модда бор. Тўғритумшуқ учма, У.дан кўпинча қўй ва эчкилар заҳарланади. Ўзбекистонда кенг тарқалган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.