Uçqir gaz koni
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 207–208-b. — ziyouz.com
Uçqir gaz koni - Buxoro viloyati Jondor tumanidagi kon, Gazli ş.dan 40 km ğarbda. 1960 y.da oçilgan, 1968 y.da foydalanişga topşirilgan. Kon relyefi çöl tekisligidan iborat. U.g.k. Uçqir strukturasi — şim.garbiy yönalişda çözilgan braxiantiklinalda joylaşgan. Strukturaning geologik tuzilişi uning yakinidan ötgan Buxoro yorigi ta'sirida murakkablaşgan. Yuqori bör davrining senon yarusi gil qatlamlarining tagidagi burma gumbazi ikkita: şim.ğarbiy va jan.şarqiy qubbalardan tarkib topgan. Ikkala qubbadagi gaz uyumlarining taşqi gazlilik tuzilişida çegarasi umumiy. U.g.k. köp qatlamli bölib, uning geologik tuzilişida paleozoy, mezozoy va kaynozoy jinslari mavjud. Gaz uyumlari quyi bör va yuqori yura davri yotqiziqlarida ajratilgan gorizontlarda topilgan. Gaz uyumida neft xoşiyasi mavjud. Uyumlar ölçami moye holda 25x11 km, bal. PO m va 14,5x7 km, bal. 28,0 m. Uyumlari qatlamli, gumbazsimon, 1530— 1660 m va 1680—1770 m çuqurlikda oçilgan. Gazlilik may. 1630 ming m2. Gorizontlar kumli alevrolit, ziç ohaktoş; dolomit, gil, alevrolit va qumtoşlar b-n qavatlangan ohaktoşlardan tarkib topgan. Ularning umumiy qalinligi 10—25 m. Uyumlar qatlamli, gumbazsimon, ölçami moye holda 17x5 km, bal. 46 m; 6,5X3,2 km, bal. 15 m va 22x 14 km, bal. 46 m. Hamma gorizontlardagi qatlam suvlari yuqori darajada minerallaşgan bölib, namakob turiga mansub. Kimyoviy tarkibiga köra, xlorkalsiyli. Mikrokomponentlardan: yod, brom, bor uçraydi. Kondan hoz. kunda foydalanilmokda.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЧҚИР ГАЗ КОНИ - Бухоро вилояти Жондор туманидаги кон, Газли ш.дан 40 км ғарбда. 1960 й.да очилган, 1968 й.да фойдаланишга топширилган. Кон рельефи чўл текислигидан иборат. У.г.к. Учқир структураси — шим.гарбий йўналишда чўзилган брахиантиклиналда жойлашган. Структуранинг геологик тузилиши унинг якинидан ўтган Бухоро ёриги таъсирида мураккаблашган. Юқори бўр даврининг сенон яруси гил қатламларининг тагидаги бурма гумбази иккита: шим.ғарбий ва жан.шарқий қуббалардан таркиб топган. Иккала қуббадаги газ уюмларининг ташқи газлилик тузилишида чегараси умумий. У.г.к. кўп қатламли бўлиб, унинг геологик тузилишида палеозой, мезозой ва кайнозой жинслари мавжуд. Газ уюмлари қуйи бўр ва юқори юра даври ётқизиқларида ажратилган горизонтларда топилган. Газ уюмида нефть хошияси мавжуд. Уюмлар ўлчами мое ҳолда 25x11 км, бал. ПО м ва 14,5x7 км, бал. 28,0 м. Уюмлари қатламли, гумбазсимон, 1530— 1660 м ва 1680—1770 м чуқурликда очилган. Газлилик май. 1630 минг м2. Горизонтлар кумли алевролит, зич оҳактош; доломит, гил, алевролит ва қумтошлар б-н қаватланган оҳактошлардан таркиб топган. Уларнинг умумий қалинлиги 10—25 м. Уюмлар қатламли, гумбазсимон, ўлчами мое ҳолда 17x5 км, бал. 46 м; 6,5Х3,2 км, бал. 15 м ва 22х 14 км, бал. 46 м. Ҳамма горизонтлардаги қатлам сувлари юқори даражада минераллашган бўлиб, намакоб турига мансуб. Кимёвий таркибига кўра, хлоркальцийли. Микрокомпонентлардан: йод, бром, бор учрайди. Кондан ҳоз. кунда фойдаланилмокда.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.