Uçqörğon gidrouzeli
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 210–211-b. — ziyouz.com
Uçqörğon gidrouzeli - Norin daryosi quyi oqimida, Qirğiziston Respublikasida barpo etilgan yirik gidrotexnika inşooti; Kamma Namangan kapali va Çapqirğoq Uçqörğon kanallariga suv olişni ta'minlaydi, elektr energiyasi i.ç.da foydalaniladi. Gidrouzel töğoni 1964—66 y.larda hoz. körinişda qurib bitkazilgan. Ombordagi suv bosimi 35,7 m dan 18,5 m gaça özgarib turadi. Töğon jami 3300 m3/s gaça, şu jumladan, GES turbinasi orqali 760 m3/s suv ötkaziş qobiliyatiga ega. Töğonning umumiy uz. 100 m, bal. 56 m.
Uçqörğon gidrouzeli tarkibiga suv tuşirgiçli beton töğon, çap qirğoq tuproq töğon, Katta Namangan va Çapqirğok, Uçqörğon kanallarining boş suv oliş rostlagiçlari, GES binosi va oçiq suv taqsimlaş qurilmalari kiradi. GES özanli tipga mansub bölib, uning binosi töğonning çap qirğoğida joylaşgan ikki agregatli blokdan iborat. Turbinalarga suv töğon tanasining yuqori qismida joylaşgan suv olgiçlar vositasida uzatiladi, ulardan pastrokda umumiy suv sarfi 2320 m3/s bölgan 8 ta tubidan suv taşlagiçlar qurilgan. Suv olgiç va tubidan suv taşlagiçlarni bunday holatda qöllaş turbinalarga turli oqiziqlarning tuşişiga yöl qöymaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УЧҚЎРҒОН ГИДРОУЗЕЛИ - Норин дарёси қуйи оқимида, Қирғизистон Республикасида барпо этилган йирик гидротехника иншооти; Kamma Наманган капали ва Чапқирғоқ Учқўрғон каналларига сув олишни таъминлайди, электр энергияси и.ч.да фойдаланилади. Гидроузел тўғони 1964—66 й.ларда ҳоз. кўринишда қуриб битказилган. Омбордаги сув босими 35,7 м дан 18,5 м гача ўзгариб туради. Тўғон жами 3300 м3/с гача, шу жумладан, ГЭС турбинаси орқали 760 м3/с сув ўтказиш қобилиятига эга. Тўғоннинг умумий уз. 100 м, бал. 56 м.
Учқўрғон гидроузели таркибига сув туширгичли бетон тўғон, чап қирғоқ тупроқ тўғон, Катта Наманган ва Чапқирғок, Учқўрғон каналларининг бош сув олиш ростлагичлари, ГЭС биноси ва очиқ сув тақсимлаш қурилмалари киради. ГЭС ўзанли типга мансуб бўлиб, унинг биноси тўғоннинг чап қирғоғида жойлашган икки агрегатли блокдан иборат. Турбиналарга сув тўғон танасининг юқори қисмида жойлашган сув олгичлар воситасида узатилади, улардан пастрокда умумий сув сарфи 2320 м3/с бўлган 8 та тубидан сув ташлагичлар қурилган. Сув олгич ва тубидан сув ташлагичларни бундай ҳолатда қўллаш турбиналарга турли оқизиқларнинг тушишига йўл қўймайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.