Udmurt tili
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 22-b. — ziyouz.com
Udmurt tili — perm tillaritn biri. Rossiya Federatsiyasining Udmurtiya Respublikasida, qisman Boşqirdiston va Tatariston respublikalarida, Kirov va Perm viloyatlarida hamda Krzoğiston, Ukraina, Özbekiston va Belorussiya respublikalarida tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 747 ming, jumladan, Udmurtiyada 497 ming kişi (20-a.ning oxirlari). U.t.ning 2 lahjasi bor: şim. (bir qança şevalar hamda bessermyan etnik guruhining tili) va jan. (Udmurtiya jan.dagi şevalar hamda Vyatkaorti va Kamaorti şevalari). Udmurtiyaning örta hududlarida oraliq şevalar xam uçraydi.
U.t. boşqa perm tillaridan ba'zi unlilar va undoşlarning qöllaniş örni (mas, o ning sözning faqat birinçi böğinida kelişi), urğuning sözdagi oxirgi böğinga tuşişi, 2 xil tuslanişning mavjudligi, öziga xos fe'l şakllari b-n farkdanadi. Leksikasida köplab turkiy özlaşmalar bor. U.t.dagi dastlabki yozma yodgorliklar 18-a.ning 30-y.lariga mansub. Yozuvi rus grafikasi (kirillitsa) asosida 18-a.da yaratilgan. Hoz. adabiy U.t. şim. va jan. guruh şevalariga mansub grammatik belgilar va leksikaning öziga xos qöşilmasidan iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
УДМУРТ ТИЛИ — пермь тилларитн бири. Россия Федерациясининг Удмуртия Республикасида, қисман Бошқирдистон ва Татаристон республикаларида, Киров ва Пермь вилоятларида ҳамда Крзоғистон, Украина, Ўзбекистон ва Белоруссия республикаларида тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 747 минг, жумладан, Удмуртияда 497 минг киши (20-а.нинг охирлари). У.т.нинг 2 лаҳжаси бор: шим. (бир қанча шевалар ҳамда бессермян этник гуруҳининг тили) ва жан. (Удмуртия жан.даги шевалар ҳамда Вяткаорти ва Камаорти шевалари). Удмуртиянинг ўрта ҳудудларида оралиқ шевалар хам учрайди.
У.т. бошқа пермь тилларидан баъзи унлилар ва ундошларнинг қўлланиш ўрни (мас, о нинг сўзнинг фақат биринчи бўғинида келиши), урғунинг сўздаги охирги бўғинга тушиши, 2 хил тусланишнинг мавжудлиги, ўзига хос феъл шакллари б-н фаркданади. Лексикасида кўплаб туркий ўзлашмалар бор. У.т.даги дастлабки ёзма ёдгорликлар 18-а.нинг 30-й.ларига мансуб. Ёзуви рус графикаси (кириллица) асосида 18-а.да яратилган. Ҳоз. адабий У.т. шим. ва жан. гуруҳ шеваларига мансуб грамматик белгилар ва лексиканинг ўзига хос қўшилмасидан иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.